علائم، عوارض، و ممنوعیت های آبله مرغان در کودکان چیست؟

نمی توانید صدا را گوش کنید؟ می توانید آن را بخوانید

با سلام دکتر پردیس ساسانی، متخصص و جراح بیماری های پوست و مو فارغ التحصیل دانشگاه علوم پزشکی تهران و از پزشکان مشاور دکترساینا هستم. در این مقاله قصد دارم توضیحاتی درباره بیماری آبله مرغان خدمت شما ارائه دهم.

آبله مرغان چیست؟

آبله مرغان یک بیماری ویروسی با گستره جهانی است که در حدود 98 درصد افراد بالغ در سرتا سر دنیا مبتلا به ویروس این بیماری شده اند.

 آبله مرغان در چه فصلی شایع تر است؟

 این بیماری در فصول زمستان و بهار شایع است. در گذشته (قبل از شروع  واکسیناسیون آبله مرغان) بیش از 90 درصد کودکان زیر 10 سال به این بیماری مبتلا می شدند. با معرفی واکسن آبله مرغان در سال 1995 این آمار حدود 85 درصد کاهش پیدا کرد.

محدودیت سنی آبله مرغان

 سن ابتلا آبله مرغان 5 تا 9 سال است، این بازه پس از واکسیناسیون به 10تا 14 سال افزایش پیدا میکند.

راه های انتقال آبله مرغان

آبله مرغان بیماری به شدت مُسری بوده و شایع ترین راه انتقال آن ذرات تنفسی موجود در هوا است.
اما در تماس مستقیم فرد با مایع تاول ها نیز امکان انتقال ویروس به افراد وجود دارد. 80 تا 90 درصد افراد مستعد که با فرد مبتلا به آبله مرغان در یک خانه زندگی می کنند دچار این بیماری می شوند. 

چقدر طول میکشد تا علائم اولیه آبله مرغان ظهور کند 

دوره کومون (یعنی از زمانی که ویروس وارد بدن فرد می شود تا زمانی که اولین علامت بیماری در فرد بروز پیدا می کند) 11 تا 20 روز است؛ اما انتقال ویروس از 1 تا 2 روز قبل از بروز ضایعات پوستی تا زمانی که تمامی تاول های فرد خشک شود میتواند رخ دهد.

علائم اولیه آبله مرغان

 علایم اولیه آبله مرغان به صورت تب خفیف، بی حالی، و درد عضلانی است. هر چه سن ابتلا فرد بالاتر باشد این علائم شدیدتر میباشد، در بچه ها این علایم کمتر دیده می شود.

عوارض آبله مرغان

به دنبال ظهور علائم اولیه، ضایعات قرمز و خارش دار در سر و صورت فرد ایجاد می شود؛ این ضایعات به تدریج به سمت تنه و اندام های دیگر گسترش پیدا می کند.
ضایعات خیلی زود و در عرض کمتر از 12 ساعت به تاول های شفاف ریزی با قطر ۱ تا ۳ میلی متر تبدیل می شوند سپس دور هر تاول یک هاله قرمز رنگ تشکیل میشود.
در ادامه بیماری، ضایعات به صورت ضایعات چرکی درآمده و به تدریج خشک می شود. تعداد ضایعات روی پوست در هر فرد نسبت به دیگری متفاوت است، ضایعات می توانند از چند دانه تا چند صد عدد متغیر باشد.

گلودرد ناشی از آبله مرغان در کودکان

در اغلب مبتلایان به آبله مرغان، مخاط دهان هم درگیر می شود. در بچه ها این موضوع به صورت گلو درد یا دشواری در بلع و قورت دادن غذا است. این موضوع به کاهش اشتها در کودک منجر میشود. معمولا ضایعات تاولی در اندام های تحتانی و قسمت انتهای دست ها و پاها کمتر دیده می شود.
بهبودی کامل هر ضایعه حدود 7 تا 10 روز طول می کشد. این ضایعات پس از طی کردن این زمان به تدریج خشک می شود.

 اگرچه سیر بیماری درکودکان سالم  راحت تر است و بیماری خود به خود التیام پیدا کرده (این بیماری ها جز بیماری های محدود شونده حساب میشوند)؛ اما تا قبل از برنامه واکسیناسیون گسترده، در کشوری مثل امریکا سالیانه 11 هزار بیمار به دلیل عوارض ناشی از آبله مرغان در بیمارستان ها بستری میشوند.

شایع ترین عارضه جانبی آبله مرغان عفونت میکروبی ضایعات پوستی و به دنبال این موضوع ایجاد زخم (Scar) و عارضه مغزی از عوارض نادر این بیماری بوده است. از هر هزار کودک مبتلا به آبله مرغان کمتر از یک نفر می امکان دارد به التهاب بافت مغز و اختلال در راه رفتن مبتلا شود.

ممنوعیت مصرف آسپرین و آبله مرغان

یکی دیگر از عوارض ناشی از آبله مرغان بیماری خطرناک و کشنده ای موسوم به سندرم ری (Reye’s syndrome) است. این سندرم بواسطه مصرف آسپرین در دوران آبله مرغان ایجاد میشود. امروزه به دلیل ممنوعیت مصرف آسپرین در زمانی که فرد به آبله مرغان مبتلا شده، ابتلا به این بیماری کمتر شده است.
این حالت بخاطر التهاب بافت مغز و کبد در بیمار مبتلا به آبله مرغان رخ می داد.
آبله مرغان در نوجوانان و بزرگسلان به مشخصا سریعتر از بچه ها است همچنین تعداد ضایعات پوستی نیز بیشتر است. از طرفی احتمال عفونت ریه و پنومونی نیز در این بیماران بالاتر است. درصورت عدم درمان پنومونی 10 تا 30 درصد خطر مرگ و میر وجود دارد یعنی یک نفر از هر 3تا 4 نفر دچار مرگ می شوند.

 از سایر عوارض نادر آبله مرغان می توانیم به افت پلاکت خون، التهاب کبد، التهاب کلیه، التهاب عصب چشمی، التهاب بافت قلب و لوزالمعده، التهاب مفاصل، التهاب بیضه ها و عروق خونی اشاره کنیم.

بارداری و آبله مرغان

اگر خانم بارداری قبل از هفته های 20 بارداری با ویروس آبله مرغان تماس غیر ایمن داشته باشد یعنی قبلا آبله مرغان نگرفته باشد، دو درصد احتمال ابتلای جنین به سندروم واریسِلای مادرزادی را دارد. از نقایص احتمالی که ممکن است برای نوزاد ایجاد شود. می توانیم به وزن کم درزمان تولد و زخم های (Scar) پوستی، ناهنجاری چشمی، تحلیل بافت مغز و رشد کم اندام های بدن اشاره کنیم.

 کودکانی که مادرشان در دوره ی حاملگی آبله مرغان می گیرند خطر ابتلا به زونا در سال های اول زندگی در آن ها بالاتر است.

 در صورتی که مادر در بازه 5 روز قبل تا دو روز بعد از زایمان دچار آبله مرغان شود، نوزاد میتواند به فرم های شدیدتر از آبله مرغان مبتلا شود؛ علت این موضوع این است که هنوز آنتی بادی های مادر ساخته و وارد خون نوزاد نشده است. در این حالت کودک نیازمند درمان و مراقبت جدی تری هست.

 در کودکان با نقض ایمنی آبله مرغان می تواند منجر به عوارض جدی و حتی مرگ شود این بیماران غالبا ضایعات پوستی گسترده تر، شدید تر و حتی غیر معمول تری دارند.
درگیری ریه،کبد و مغز در این کودکان نیز شایع تر است. درمان آبله مرغان در کودکانی که ایمنی سالمی دارند فقط به صورت تب و خارش هست.

همانطور که ذکر شد ممنوعیت مصرف آسپرین به هیچ عنوان نباید در این دوران فراموش شود. در صورتی که درمان ضد ویروسی برحسب نیاز در عرض یک تا 3 روز اول شروع ضایعات پوستی، آغاز شود، می تواند باعث کاهش شدت بیماری باشد. تاکید می کنم درمان ضد ویروسی تنها در بزرگسالان و کودکانی که شرایط جسمانی خاص دارند و آن هم بر حسب صلاح دید پزشک معالجه بایستی انجام شود.

 تجویز درمان ضد ویروسی در کودکان سالم اصلا ضرورتی ندارد. در بیماران با نقص ایمنی به منظور کاهش خطر بیماری و همچنین عوارض شدید تر این  بیماری بستری  در بیمارستان الزامی است.

 در صورتی که یک فرد غیر ایمن به خصوص خانم باردار و نوزادان پر خطر با فرد مبتلا به آبله مرغان تماس پیدا کنند در عرض 96 ساعت یا 4 روز بعد از تماس می توانید یک فرم ایمونوگولوبین عضلانی موسوم به vzig رو به فرد تزریق کنید که از ابتلا این افراد پرخطر به آبله مرغان جلوگیری شود.

 اگر  این فراورده در دسترس نبود می توانیم ازivig مصرف اسیک لوویر به بازه ی زمانی مناسب بعد از تماس برحسب صلاحدید پزشک استفاده کنیم.

HIV و آبله مرغان

 در سال 1995 واکسن واری واکس یا آبله مرغان توسط  سازمان غذا و داروی آمریکا ((FDA مورد تایید و استفاده ی جهانی قرار گرفت این واکسن ویروس واریسِلا ضعیف شده است و در دو دز تزریق می شود دُز اول 12 تا 15 ماهگی دُز دوم 4 تا 6 سالگی است.

 از آنجایی که این واکسن ویروس زنده ضعیف شده است، تجویز آن در خانم های باردار در بیماران مبتلا به سرطان های خون، بیمارانی که نقص ایمنی سلولی دارن مثل بیماران مبتلا به HIV و در مصرف کنندگان برخی از داروهای ضعیف کننده سیستم ایمنی موسوم به داروهای بیولوژیک ممنوع است.

 

برای پرسیدن سوالات خود در ارتباط با مطلب دکتر پردیس ساسانی در خصوص بیماری آبله مرغان میتوانید با کلیک بر روی گزینه ی دریافت مشاوره دغدغه خود را با ایشان مطرح کنید.

دکتر پردیس ساسانی ، متخصص پوست و مو هستم اگر در این زمینه سوالی دارید میتوانم .به شما مشاوره دهم

سوال خود را بنویسید ...
دکتر پردیس ساسانی