دانستنی های سلامت - چرا جوش میزنیم؟ چیستی، راه های درمان و پیشگیری از آکنه - دکتر زهرا شادلو - دکتر ساینا

چرا جوش میزنیم؟ چیستی، راه های درمان و پیشگیری از آکنه

19 روز قبل خواندن 11 دقیقه

با سلام دکتر زهرا شادلو فوق تخصص پوست و مو، زیبایی، لیزر و از پزشکان مشاور دکتر ساینا هستم. در این مقاله از دانستنی های سلامت، توضیحاتی در خصوص آکنه (Acne) یا جوش خواهم داد.

آکنه چیست؟

آکنه یکی از شایع ترین بیماری های پوستی است که معمولا  در سن بلوغ اتفاق می افتد. جوش بیماری خطرناکی نیست ولی به دلیل تاثیر بر زیبایی برای افراد ناخوشایند است. برای شروع لازم است راجع به فولیکول مو بیشتر بدانیم.

فولیکول مو چیست و چه ارتباطی با جوش دارد؟

ریشه هر تار مو درون یک کیسه به نام فولیکول مو قرار دارد. در کنار فولیکول ها یک یا چند غده چربی وجود دارد. این غدد، چربی خود را داخل فولیکول خالی می کنند. هر عاملی که باعث شود چربی درون فولیکول حبس شده و عفونت روی چربی سوار شود می تواند باعث ایجاد آکنه یا جوش شود.

چرا جوش میزنیم؟ علت بروز آکنه بر سطح پوست چیست؟

سن بلوغ

همانطور که گفتم آکنه، اکثرا در سنین بلوغ اتفاق می افتد. در دوران بلوغ میزان هورمون های بدن از جمله هورمون های جنسی به حداکثر میزان ترشح خود می رسند. این هورمون ها باعث افزایش میزان چربی پوست در کل بدن و مخصوصا غدد چربی درون فولیکول مو می شوند. فولیکول های مو در سر و صورت و قفسه سینه بیشترین میزان غدد چربی را دارا هستند به همین علت بیشترین ضایعات پوستی در سن بلوغ در این نواحی ظاهر می شوند.

هورمون های جنسی و استرس

آکنه در سایر دوران زندگی هم ممکن است روی پوست شما ظاهر شود و تنها مخصوص دوران بلوغ نیست. برای مثال کودکان در دوران نوزادی و شیرخوارگی به دلیل هورمون های جنسی مادر که در خونشان باقی مانده است جوش می زنند. همچنین در سنین بالاتر از دوران بلوغ نیز، به دلیل عدم تعادل هورمونی یا مصرف دارو، ممکن است جوش بزنیم.

یکی از علل مهم جوش، هورمون ها هستند. برای مثال می توان به هورمون های جنسی و هورمون هایی که به سبب استرس ترشح می شوند مثل کورتیزول (Cortisol) اشاره کرد. در ادامه توضیحات بیشتری راجع به هورمون ها خواهم داد.

چرا قبل از عروسی و مهمونی های مهم جوش میزنیم؟

شاید شما هم تجربه کرده باشید که در مواقع ضروری، مثلا قبل از رفتن به مهمونی یا عروسی، به صورت ناگهانی جوش بزنید. توجیه علمی و پزشکی این اتفاق بدین صورت است که به واسطه اضطراب و استرس ناشی از این موقعیت های استرس زا، میزان ترشح هورمون کورتیزول (هورمون استرس) در سطح بدن شما افزایش می یابد و باعث ایجاد آکنه بر روی پوست شما می شود.

لوازم آرایشی و بهداشتی چرب

یکی دیگر از علت های آکنه، استفاده از کرم و وسایل آرایشی و بهداشتی چرب است.

"چرا لوزام آرایش چرب باعث بروز جوش بر پوست می شوند؟"

مواد آرایشی و بهداشتی چرب با مسدود کردن و بستن دهانه فولیکول مو شرایط را برای بروز عفونت فراهم کرده و باعث به وجود آمدن آکنه می شوند.

ژنتیک

از دیگر علل پیدایش آکنه می توان به عوامل ژنتیکی نیز اشاره کرد. ژنتیک نقش بسزایی در بروز ضایعات پوستی دارد.

رژیم غذایی

مواد غذایی می توانند احتمال بروز آکنه را در افراد تشدید کنند. از جمله مواد غذایی که باعث تشدید احتمال بروز جوش می شوند میتوان به غذاهای با کربوهیدرات بالا و شیر کم چرب اشاره کرد.

چند نوع آکنه وجود دارد؟

ضایعات پوستی در آکنه به چند دسته تقسیم می شوند. در ادامه راجع به این دسته ها به ترتیب از خفیف تا شدید توضیح خواهم داد.

پیش از آن لازم می دانم این نکته را ذکر کنم که در یک بیمار مبتلا به آکنه ممکن است همزمان چندین نوع مختلف ضایعه پوستی وجود داشته باشد.

  • جوش های غیر التهابی

خفیف ترین حالت آکنه بصورت کومدون های (ضایعات غیر التهابی) سر سفید یا سر سیاه است. اکثر مردم این مدل از آکنه را با نام جوش سر سیاه یا جوش سر سفید می شناسند.

جوش سر سفید چگونه به وجود می آید؟

وقتی دهانه فولیکول مو به هر دلیلی بسته شود و چربی تولید شده توسط غدد چربی کنار فولیکول مو نتواند از کنار تار مو به سطح پوست حرکت کند، در فولیکول مو تجمع پیدا می کند. نتیجه این وضعیت را ما به صورت برجستگی های کوچک سفیدی بر سطح پوست می بینیم.

جوش سر سیاه چگونه به وجود می آید؟

اگر اندکی از چربی تجمع یافته از فولیکول مو خارج شود، در دهانه فولیکول اکسیده شده و به رنگ سیاه در آمده و نهایتا یک جسم سفت سیاه رنگ ایجاد می شود. این ضایعه سیاه رنگ مانع از خروج بقیه چربی احتباس یافته در فولیکول مو می شود. به این مدل از آکنه، جوش سر سیاه یا کومدون سر سیاه گفته می شود.

  • جوش های التهابی

تخلیه کومدون های سر سیاه و سر سفید توسط پزشک در درمان آکنه نقش اساسی و مهمی دارد، چرا که، اگر این چربی ها تخلیه نشوند توسط باکتری هایی که روی سطح پوست هستند مورد حمله قرار گرفته و دچار عفونت می شوند و ضایعات التهابی قرمز و بزرگی را ایجاد می کنند که بعضا دارای چرک هم هستند.
گاهی این ضایعات التهابی و چرکی عمیق تر از حالت عادی هستند؛ در این صورت ممکن است کیست التهابی تشکیل شود. اگر این ضایعات به خوبی درمان نشوند احتمال بجا گذاشتن فرورفتگی (Scar) بر سطح پوست افزایش می یابد. البته هر کدام از ضایعات آکنه از کومدون های سر سفید و سرسیاه گرفته تا جوش های قرمز، التهابی، چرکدار و ضایعات کیستی قدرت ایجاد فرورفتگی را دارند؛ تشکیل فرورفتگی ها به نوع پوست و زمینه ژنتیکی شخص بستگی دارد.

چه عواملی احتمال بروز جوش را افزایش می دهند؟

در این بخش از مقاله راجع به عواملی که باعث تشدید احتمال جوش زدن در افراد می شوند توضیح خواهم داد.

همانطور که پیشتر گفتم عفونت یکی از عوامل مهم ایجاد آکنه است. تعدادی باکتری به طور معمول روی سطح پوست تمام افراد زندگی می کنند؛ عواملی وجود دارند که باعث افزایش تعداد این باکتری ها می شوند. افزایش تعداد باکتری ها احتمال ایجاد یا تشدید آکنه را همراه دارد. در ادامه راجع به این عوامل صحبت خواهم کرد.

شوینده ها و مواد آرایشی و بهداشتی

اولین موردی که باعث افزایش تعداد باکتری های روی پوست می شود، استفاده از شوینده هایی است که سطح پوست را آلکالینه می کنند.

"آلکالینه شدن پوست یعنی چی؟"

در حالت نرمال PH ( مقدار عددی برای بیان میزان اسیدی یا قلیایی بودن پوست است) پوست اسیدی است. موادی مثل صابون های معمولی با ایجاد اختلال در PH پوست باعث آلکالینه شدن پوست میشود یعنی PH پوست را افزایش داده و در نتیجه باکتری هایی که بر روی پوست هستند را از بین می برند؛ با از بین رفتن باکتری های روی پوست، باکتری های مضر جایگزین آن ها می شوند و بر سطح پوست شروع به رشد می کنند. لوازم آرایش چرب و غلیظ هم شرایطی مشابه ایجاد کرده و به رشد و گسترش باکتری های مضر کمک می کنند.

روبالشتی کثیف

یکی دیگر از عواملی که باعث تشدید احتمال بروز آکنه بر سطح پوست ما می شود، روکش بالشت ها است. استفاده از بالشتی است که روکش آن به صورت مرتب شسته نشود باعث افزایش تعداد باکتری های روی پوست می شود.

شرایط شغلی

در شغل هایی (مثل مکانیکی خودرو) که افراد با مواد روغنی در تماس هستند، احتمال بروز آکنه بر سطح پوست افزایش می یابد. روغن پوست را چرب کرده و باعث مسدود شدن فولیکول مو و افزایش رشد باکتری ها می شود. همچنین استفاده از کلاه یا یقه های تنگ باعث ضربه های مکرر و مالش روی سطح پوست شده و موجب تشدید آکنه میشود.

قاعدگی و بارداری

هورمون های جنسی همانطور که در دوران بلوغ باعث ایجاد آکنه می شوند، در زمان قاعدگی نیز باعث بروز جوش بر سطح پوست می شوند. تغییرات سطح این هورمون ها، مخصوصا در خانم ها، قبل از قاعدگی احتمال ایجاد آکنه را بالا می برد به همین خاطر اکثر خانم ها در دوران پیش از قاعدگی جوش می زنند. همچنین در دوران حاملگی نیز هورمون های جنسی باعث ایجاد جوش بر پوست بانوان می شوند.

پودر بدنسازی

معمولا افرادی که ورزش کرده و از پودر های بدنسازی استفاده می کنند، روی صورت، اندام فوقانی و قفسه سینه خود جوش می زنند. آکنه در این دسته از عزیزان به این دلیل اتفاق می افتد که پودر های بدنسازی اکثرا حاوی هورمون های مردانه و هورمون های استرس هستند. به همین دلیل مصرف پودر های بدنسازی باعث بروز آکنه در سطح پوست می شوند.

مصرف قرص های ضد بارداری

قرص هایی گه برای پیشگیری از بارداری مصرف می شوند هم می توانند عامل ایجاد جوش و هم یکی از راه های درمان جوش باشند. نوع اثرگذاری قرص های ضد بارداری بر افراد بستگی به نوع پروژسترون بکار رفته در این قرص ها دارد. در نتیجه برای مصرف صحیح حتما قبل از مصرف این قرص ها با یک پزشک متخصص گفت و گو کنید.

راه های پیشگیری و درمان آکنه

اگرچه جوش را نمی توان جز بیماری های خطرناک دسته بندی کرد، ولی بواسطه تاثیری که بر زیبایی فرد میگذارد، بر روحیه و اعتماد به نفس بیماران تاثیر می گذارد.

نکته بسیار مهم در درمان جوش این است که:

"درمان جوش نسبت به درمان فرورفتگی های (Scars) حاصل از آن راحت تر است"

پس حتما برای درمان جوش به متخصص پوست و مو مراجعه کنید.
بسیاری از افراد با نسبت دادن جوش های خود به عنوان جوش غرور جوانی از درمان سر باز زده یا درمان آن را به تاخیر می اندازند. حواسمان باشد که تاخیر در درمان جوش موجب ایجاد فرورفتگی بر سطح پوست می شود. در این صورت درمان این فرورفتگی ها گاهی سال ها زمان لازم می برد.

چند نکته را حتما برای درمان و پیشگیری از جوش یا آکنه باید رعایت کنید.

  • حتما برای درمان جوش خود به پزشک مراجعه کنید؛
  • در استفاده از طب سنتی، طب سوزنی و زالو به دنبال درمان نباشید؛ این موارد موجب می شوند که درمان شما با تاخیر انجام بشود و مسلما عوارض تاخیر به وجود آمده دامنگیر خودتان می شود.
  • در حین و پس از درمان، حتما از مواد آرایشی و بهداشتی فاقد چربی استفاده کنید؛ حواستان باشد که لوازم آرایشی، ضد آفتاب، مرطوب کننده و شوینده ای که استفاده می کنید حتما باید مخصوص پوست های چرب باشد. در خرید این محصولات دقت کنید که عبارت Oil Free بر محصول نوشته شده باشد.
  • به صورت خودسرانه از کرم های جدید استفاده نکنید چرا که گاهی اوقات استفاده خود سرانه از این کرم ها باعث ایجاد اختلال در روند درمان آکنه و حتی عود کردن آکنه یا جوش می شود.
  •  همانطور که گفتیم تخلیه جوش های سر سفید یا سر سیاه بخش مهمی از روند درمان آکنه هستند، ولی خود شما نباید اقدام به تخلیه آن ها کنید. تخلیه اشتباه میتواند باعث به وجود آمدن فرورفتگی در پوست شما شود.
  • به هیچ عنوان با پوستی که بر روی آن مواد آرایشی و حتی ضد آفتاب وجود دارد نخوابید. قبل از خواب حتما صورت خود را بشویید.
  • در طول روز حداکثر یک تا دوبار صورت خود را بشورید؛ شست و شوی مکرر پوست می تواند عاملی برای تشدید و یا اخلال در درمان جوش باشد.

از دکتر زهرا شادلو چه سوالاتی باید در رابطه با آکنه یا جوش بپرسم؟

برای دریافت مشاوره آنلاین یا تلفنی از دکتر زهرا شادلو راجع به آکنه یا جوش از طریق گزینه دریافت مشاوره اقدام کنید.

برای مشاوره بهتر می توانید از لیست سوال های زیر استفاده کنید: 

  • مشاوره آنلاین یا تلفنی برای کنترل کردن میزان چربی پوست
  • مشاوره آنلاین یا تلفنی برای مشورت راجع به درمان و کنترل جوش های نوجوانی و بلوغ
  • مشاوره آنلاین یا تلفنی برای مشورت راجع به بارداری و آکنه های حاصل از آن
  • مشاوره آنلاین یا تلفنی برای مشورت راجع به عوامل تشدید بروز آکنه
  • مشاوره آنلاین یا تلفنی برای مشورت راجع به روش های درمان جوش
  • مشاوره آنلاین یا تلفنی برای مشورت راجع به راه های پیشگیری از ابتلا به آکنه
  • مشاوره آنلاین یا تلفنی برای مشورت راجع به استفاده از کرم ها و داروهای پوستی
  • و دیگر دغدغه های مربوط  به آکنه شما
11 نفر این مطلب را پسندیده اند
مطالب مرتبط
مجوز ها و تاییدیه ها