اسکیزوفرنی چیست؟ | بررسی علت، علائم و راه‌های تشخیص اسکیزوفرنی

اسکیزوفرنی چیست؟ | بررسی علت، علائم و راه‌های تشخیص اسکیزوفرنی

تأیید شده توسط تیم پزشکی دکتر ساینا
تأیید شده توسط تیم پزشکی دکتر ساینا دریافت مشاوره آنلاین

اسکیزوفرنی یا شیزوفرنی (Schizophrenia) یکی از بی‌شمار اختلال روانی شناسایی‌شده در عصر حاضر است که شناخت و آگاهی نسبت به آن سبب می‌شود تا فرد مبتلا و اطرافیانش، قادر به کنترل آن بیماری و کمک به جلوگیری از پیشرفت یا حتی بهبودی‌اش (تا حد ممکن) باشند.

از آنجایی که بیماری اسکیزوفرنی (اختلال شیزوفرنی) 20 میلیون نفر را در جهان درگیر خود کرده، چه بهتر آن‌که همه ما (حتی اگر هیچ ارتباطی با این بیماری‌ نداریم)، درباره آن اطلاعات مقدماتی کسب کنیم و با رویکرد درست نسبت ‌به بیماری اسکیزوفرنی، به حفظ سلامت جامعه در حد توان خود کمک می‌کنیم. برای اینکه بدانید اسکیزوفرنی چیست، در این مقاله همراه دکتر ساینا بمانید!

 

تفاوت اسکیزوفرنی یا شیزوفرنی چیست؟

برخی افراد گمان می‌کنند که اسکیزوفرنی و شیزوفرنی دو بیماری متفاوت هستند، اما باید بدانید که بیماری اسکیزوفرنی و شیزوفرنی هیچ تفاوتی با هم ندارند و تنها دو تلفظ متفاوت از نام انگلیسی Schizophrenia هستند.

اسكيزوفرني چيست شیزوفرنی چیست تفاوت اسکیزوفرنی و شیزوفرنی

اسکیزوفرنی چیست؟

اسکیزوفرنی یا شیزوفرنی یک اختلال روانی مزمن و پیچیده است که بر روی زندگی بیمار، خانواده او، جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کند و به‌طور کلی، سیستم مراقبت‌ و حفظ سلامت زندگی اثرات منفی قابل‌توجهی را وارد می‌سازد.

بیماری شیزوفرنی که از آن با نماد SD نیز یاد می‌شود، در حال حاضر بیش از ۲۱ میلیون نفر از جمعیت جهان را درگیر خود کرده ‌است. بر اساس تخمین‌ها، به‌طور کلی، حدود 7 نفر از هر 1000 نفر در جهان، در طول زندگی خود دچار اسکیزوفرنی می‌شوند. علائم ابتدایی بیماری اسکیزوفرنی در این افراد، از دهه دوم یا سوم زندگی آن‌ها نمایان می‌شود. علل پیدایش اختلال SD، می‌تواند ژنتیک، محیط یا ناشی از سایر عوامل اجتماعی-جغرافیایی باشد.

اسکیزوفرنی یک اختلال روانی است که در آن توانایی درک واقعیت در فرد مختل می‌شود. اسکیزوفرنی می‌تواند زندگی فرد مبتلا یا افراد نزدیک به او را به‌شدت مختل کند. این مقاله را حتماً مطالعه کنید.

 

علائم اسکیزوفرنی از چه سنی شروع می‌شود؟

در برخی از موارد شخص مبتلا به بیماری شیزوفرنی یا اسکیزوفرنی در همان ابتدای کودکی شروع به نشان دادن رفتارهای نامتعارفی از خود می‌کند، اما این مسئله به مرور زمان و با بزرگ‌تر شدن بیمار مبتلا به اسکیزوفرنیا، تشدید شده و سبب جلب توجه بیشتری در اطرافیان شخص می‌شود.

در موارد دیگر، علائم اسکیزوفرنی ممکن است به صورت ناگهانی در شخص مبتلا به این اختلال نمایان شود. اگر نسبت به دانستن عاقبت بیماران اسکیزوفرنی کنجکاو هستید، باید بگوییم که بیماری روانی اسکیزوفرنی یک بیماری مادام‌العمر محسوب می‌شود؛ اما فرد دارای اسکیزوفرنی (شیزوفرنی) با به‌کارگیری روش‌های درمانی و به‌طور کلی با تحت درمان یک روانپزشک قرار گرفتن، قادر به کنترل و مدیریت و در نتیجه کاهش آسیب‌های وارده بر خود و اطرافیانش است.

علائم اسکیزوفرنی بیماری توهم

بیماران شیزوفرنی معمولا از علائم وحشت‌آفرینی مانند شنیدن صداهای درونی که دیگران قادر به شنیدن آن نیستند رنج می‌برند. یا به طور مثال آن‌ها بر این باور هستند که دیگران قابلیت خواندن ذهن آن‌ها را دارند. یا بدتر از آن، بر این باورند که دیگران می‌توانند تفکرات آن‌ها را مدیریت و کنترل کنند یا در حال نقشه کشیدن برای آسیب رساندن به آن‌ها هستند.

همین چند خط درباره آنچه ممکن است در ذهن مبتلایان به بیماری اسکیزوفرنیا بگذرد کافی‌ست تا دریابیم که این بیماری تا چه حد می‌تواند بیماران را مستعد به انزوا و کناره‌گیری از دیگران فرورفته در ترس و توهم کند.

بنابراین کلام و رفتار بیمارانی که تحت تأثیر اختلال اسکیزوفرنی هستند ممکن است برای دیگران قابل درک نباشد و سبب ترس و وحشت آن‌ها شود. در چنین شرایطی دریافت کمک از متخصصان و مشاوران به کنترل شرایط و بهبود وضعیت بیمار کمک زیادی خواهد کرد.

برای دریافت مشاوره روانپزشکی همین حالا کلیک کنید :

علائم اسکیزوفرنی

زمانی که اختلال اسکیزوفرنی فعال است می‌تواند شرایطی را فراهم آورد که طی آن، شخص مبتلا قادر به تشخیص حقیقت از وهم و خیال نیست. شدت، مدت و تکرار علائم مشهود اختلال اسکیزوفرنیا مانند تمام اختلالات روانی دیگر، می‌تواند متغیر باشد. هرچند میزان وقوع علائم روانی اسکیزوفرنی یا شیزوفرنی، با افزایش سن فرد، کمتر می شود.

مواردی هستند که علائم و اثرات مشهود بیماری را تشدید می‌کنند. برخی از این موارد می‌توانند عدم مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک طبق دستور صحیح آن‌ها یا مصرف الکل و داروهای غیر مجاز و مصرف سایر مواد مخدر باشند. همچنین حضور این افراد در شرایط استرس‌زا نیز می‌تواند تاثیر بسیار زیادی در تشدید علائم بیماری آن‌ها داشته باشد.

مصرف الکل یا سایر مواد مخدر باعث وخیم‌تر شدن علائم اسکیزوفرنی در فرد مبتلا می‌شود. در صورتی که به این بیماری مبتلا هستید یا زمینه ژنتیکی این بیماری را دارید باید جداً از مصرف الکل و سایر مواد مخدر خودداری کنید.

 

به طور کلی، علائم اسکیزوفرنی به سه دسته زیر طبقه‌بندی می‌شوند:

علائم مثبت اسکیزوفرنی

کلمه «مثبت» در این معقوله معنای خوبی نداشته و حاکی از اخبار دلگرم‌کننده‌ای نیست. درواقع این واژه به افکار و رفتارهایی اشاره دارد که بر اساس دنیای حقیقی شکل نگرفته‌اند. گاهی از آن با نام علائم روان‌پریشی یاد می‌شود و می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

هذیان

این هذیان‌ها غلط و درهم ریخته بوده و نشئت‌گرفته از باورهای عجیبی هستند که پایه و اساس حقیقی ندارند. جالب آنکه شخص بیمار از متوقف کردن و عدم پذیرش‌شان (حتی وقتی حقایق را به او نشان می‌دهند) نیز امتناع کرده و اصرار به باورشان دارد.

برای مثال بیماری که دچار توهم شده ممکن است بر این باور استوار باشد که افراد قادر به شنیدن افکار او هستند و یا اینکه آن‌ها خدا یا شیطان هستند. یا اینکه آن افراد افکاری را درون ذهن شخص جایگذاری کرده و در پی آسیب رساندن و نقشه کشیدن برای او هستند.

هذیانگویی یکی از نشانه‌های اسکیزوفرنی است که در آن فرد بر باورهای نادرست خود حتی با وجود نشان دادن حقیقت تاکید می‌کند. این علائم در برخی دیگر از اختلالات روانی و اختلالات شخصیتی وجود دارد. تشخیص نوع اختلال برعهده متخصصان است.

 

توهم

این مورد شامل احساسات و مشهوداتی می‌شود که حقیقت و وجود خارجی ندارند. شنیدن صداها یکی از رایج‌ترین توهمات افراد مبتلا به اسکیزوفرنی است. این صداها ممکن است درباره رفتار شخص نظراتی صادر کرده، به او توهین کرده و یا دستوراتی به او بدهد.

یکی از معدود‌ترین انواع توهم نیز دیدن اجسام یا مشهوداتی است که در حقیقت اصلا وجود خارجی ندارند، یا حس کردن بوهایی که واقعاً وجود ندارد، یا حس یک طعم بامزه در دهان که منشاء حقیقی ندارد یا احساس برخورد چیزی با پوست که آن هم در حقیقت وجود ندارد.

 توهم یک اختلال ادراکی در مبتلایان به شیزوفرنی (اسکیزوفرنی) است که فرد احساساتی که واقعی نیستند را بیان می‌کند. توهم شنیداری شایع‌ترین نوع توهم در بیماران اسکیزوفرنی است

 

اختلال روانی کاتاتونیک

در این حالت شخص ممکن است از صحبت کردن امتناع کرده و بدن خود را در یک شرایط خاص برای مدتی طولانی ثابت و بی‌حرکت نگه دارد.

 

علائم منفی اسکیزوفرنیا

لغت «منفی» در این عبارت حاکی از اخبار ناگواری نیست. در واقع این لغت به نبود حرکات طبیعی در فرد مبتلا به اسکیزوفرنی اشاره دارد.

علائم منفی اسکیزوفرنی، شامل موارد زیر می‌شود:

  • نداشتن احساسات به‌طور کامل یا کم بودن احساسات
  • کناره‌گیری از خانواده، دوستان و فعالیت‌های اجتماعی
  • انرژی پایین و بسیار کم
  • کم‌حرف بودن
  • نداشتن انگیزه
  • نداشتن رضایت یا دلخوشی در زندگی
  • بهداشت ضعیف یا عادت‌های بد در جهت آراسته نبودن

عدم توجه به بهداشت فردی یکی از علائم منفی در بیماری شیزوفرنی (اسکیزوفرنی) است که باید تیم درمان به آن توجه داشته باشد. برخی از این علائم ممکن است با سایر اختلالات روانی مثل افسردگی شباهت داشته باشد. تشخیص بیماری توسط متخصص حاذق انجام می‌شود.

 

علائم اختلالات شناختی در اسکیزوفرنی

فرد مبتلا به اسکیزوفرنی، در برابر موارد زیر دچار مشکل است:

  • درک اطلاعات و استفاده از آن‌ها جهت تصمیم‌گیری در زندگی (یک پزشک ممکن است این حالت را ضعف اجرایی بنامد.)
  • تمرکز کردن یا توجه کردن به موضوعی خاص
  • استفاده از اطلاعات بلافاصله پس از آموختن آن­ها (به این مورد حافظه کاری می‌گویند)
  • تشخیص وجود مشکلات مذکور در خودشان.

بیماری اسکیزوفرنیا بيماري اسكيزوفرني عکس بیماران اسکیزوفرنی

شش علت بروز اسکیزوفرنی

محققان به‌درستی نمی‌دانند که علت پیدایش اختلال اسکیزوفرنی چیست اما ترکیبی از چند مشکل می‌تواند در ایجاد این اختلال نقش داشته باشد.

آگاهی داشتن نسبت به موارد تاثیرگذار در پیدایش این اختلال و همچنین شناخت عوامل مسبب آن، می‌تواند کمک بزرگی به شناسایی اشخاصی باشد که در خطر ابتلا به این بیماری به سر می‌برند. همچنین این شناخت در رسیدن به درک درستی از آنچه که جلوی بروز این بیماری را می‌گیرد کمک شایانی می‌کند.

در ادامه این مقاله شش علت بیماری اسکیزوفرنی را بررسی کردیم:

ژنتیک

یکی از فاکتورهای خطر رایج برای ابتلا به اسکیزوفرنی در افراد، ژنتیک آن‌هاست. اختلال اسکیزوفرنی معمولاً در نسل‌های خانوادگی ادامه می‌یابد. اگر پدر و مادر، خواهر و برادر یا شخص نزدیکی در خانواده خونی شما اسکیزوفرنی دارند، طبیعتاً احتمال ابتلا به شیزوفرنی در شما بالاست.

با این حال، محققان چندان بر این باور استوار نیستند که به وجود آمدن این شرایط حاصل از تلاش یک ژن باشد. بلکه معتقدند که معمولاً به ارث رسیدن ترکیبی از ژن‌های مختلف از طرف پدر و مادر سبب پدیدار شدن چنین اختلالاتی در فرزندان می‌شود. شرایط استرس‌زا می‌تواند محرک ابتلا به اسکیزوفرنی در افراد با ریسک بالای ابتلا باشد.

پارانوئید اسکیزوفرنی شخصیت اسکیزوفرنی

تحقیقات روی دوقلوها حاکی از آن بوده ‌است که هرچند ژنتیک نقش مهمی در ابتلا به شیزوفرنی (اسکیزوفرنی) ایفا می‌کند، اما تنها عامل تعیین‌کننده برای ابتلا به شیزوفرنی نیست.

تحقیقات نشان می‌دهند که اگر یکی از دوقلوهای همسان اسکیزوفرنی داشته باشند، احتمال آنکه قول دیگر نیز مبتلا باشد ۵۰ درصد است؛ حتی اگر دوقلوها جدا از یکدیگر بزرگ شوند.

اگر دوقلوها ناهمسان باشند و یکی از آن‌ها دارای اسکیزوفرنی باشد، احتمال آنکه دیگری مبتلا باشد ۱۲.۵ درصد است. این در حالی است که احتمال ابتلا به این اختلالات در جامعه ۱ درصد است.

تغییرات ساختاری در مغز

اگر اختلال اسکیزوفرنی در شما تشخیص داده شد، ممکن است در مغز شما نسبت به مغز یک انسان سالم، تفاوت‌های نامحسوسی وجود داشته باشد. البته این تغییرات در مغز تمام افرادی که به این اختلال دچار هستند دیده نمی‌شود.

 از طرفی ممکن است این تغییرات در مغز افرادی که هیچگونه بیماری روانی ندارند نیز مشاهده شود. اما یافته‌ها حاکی از این دارد که به طور کلی، به‌عنوان یکی از عوامل محرک و دلایل پیدایش این اختلالات، تغییرات ساختاری مغز می‌تواند نقشی موثر داشته باشد.

بيماري شيزوفرني چيست شیزوفرنی پارانوئید

تغییرات شیمیایی در مغز

یک سری مواد شیمیایی مرتبط و پیچیده در مغز تحت عنوان «انتقال‌دهنده­های عصبی» وجود دارند که مسئولیت آن‌ها انتقال سیگنال بین سلول‌ها است. پایین آمدن سطح این مواد شیمیایی نسبت به حد طبیعی آن‌ها و یا نامتعادل شدن مقادیر آن‌ها به هر دلیلی، می‌تواند نقش بسیار موثری در به وجود آمدن اختلال اسکیزوفرنی و یا سایر اختلالات روانی داشته باشند. به طور کلی، به نظر می‌رسد که دوپامین، در پیدایش اسکیزوفرنی موثر است.

محققان توانسته‌اند شواهدی را به‌دست آورند که بر اساس آن‎ها، دوپامین موجب تحریک بیش از حد مغز انسان‌های مبتلا به اسکیزوفرنی می‌شود. لذا این مورد را نیز می‌توان در مجموعه عوامل به‌وجودآورنده اسکیزوفرنی به‌حساب آورد.

گلوتامات یکی دیگر از مواد شیمیایی مغز است که با ابتلا به اسکیزوفرنی ارتباط دارد. شواهد نشان‌دهنده تاثیرگذار بودن این ماده است. هرچند محدودیت‌هایی در این تحقیق وجود دارد.

عوارض ناشی از بارداری و زایمان

عوارض حاصل از دوران بارداری یا هنگام زایمان می‌تواند یکی از عوامل بروز اختلالات روانی مانند اسکیزوفرنی در کودک باشد. این عوارض شامل مواردی به شرح زیر هستند:

  • وزن پایین نوزاد به هنگام تولد
  • بروز عفونت در دوران بارداری
  • مواجه با کمبود اکسیژن به هنگام تولد
  • زایمان زودرس
  • مشکلات چاقی مادر در دوران بارداری

به دلیل رعایت اخلاق پزشکی نمی‌توان مطالعات زیادی برای درک صحت موارد فوق انجام داد بر روی خانم های باردار انجام داد. بیشتر اطلاعاتی که در حوزه ی مشکلات دوره ی پیش از تولد و اسکیزوفرنی به دست آمده اند حاصل از مطالعات حیوانی اند.

ابتلا به عفونت در دوران بارداری، زایمان زودرس، کمبود اکسیژن در زمان زایمان، وزن پایین هنگام تولد ممکن است که در آینده، فرد را مستعد ابتلا به اسکیزوفرنی کند. با این حال، نمی‌توان به‌طور قطعی در این زمینه نظر داد.

 

درباره مادرانی که خود دچار اسکیزوفرنی هستند، دریافتن اینکه فرزند آن‌ها به دلیل ژنتیک دچار اسکیزوفرنی شده ‌است یا این موضوع حاصل از عواقب ناشی از بارداری است و یا تلفیقی از هردو، امری است مشکل که نظردهی قاطعانه درباره این موضوع را ناممکن می‌کند.

آسیب‌های کودکی

یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار بر بروز اسکیزوفرنی در افراد می‌تواند آسیب‌های شدید در کودکی باشد. برخی از مبتلایان به اسکیزوفرنی، توهماتی دارند که به تجربه‌های طردشدگی یا مورد سو استفاده قرار گرفتن در کودکی آنها مربوط بوده است.

در افرادی که در کودکی مرگ یکی از والدین خود را تجربه کرده باشند یا به صورت مداوم توسط یکی از آن‌‌ها طرد شده یا با جدایی درازمدت از آنها مواجه شده‌ باشند، احتمال ابتلا به اسکیزوفرنی وجود دارند.

البته آسیب‌ها مربوط به سنین بسیار پایین کودک می‌شوند. از این رو، اینکه این آسیب ها تا چه حد بر روی بروز اسکیزوفرنی موثرند، هنوز برای ما نامشخص است.

اسكيزوفرني چيست

جدایی والدین یا مرگ آنها ممکن است کودک را در معرض ابتلا به اسکیزوفرنی (یا سایر اختلالات) در آینده قرار دهد. در صورت هر نوع نابسامانی در زندگی کودک بهتر است در روند رشد کودک با یک روانشناس کودک در ارتباط باشید. برای مشاهده لیست بهترین روانشناسان کافیست بر روی لینک زیر کلیک کنید.

تجربه مصرف مواد مخدر

حشیش، کوکائین، ال اس دی، آمفتامین یا مواد مخدر دیگری از این دست، سبب بروز اسکیزوفرنی در افراد نمی‌شود. اما این گونه مواد، در صورتی که شخصی مستعد بیماری اسکیزوفرنی باشد، علائم اختلال اسکیزوفرنی را در وی برمی‌انگیزاند.

روان ‌پریشی چیست؟حتما بخوانید:روان ‌پریشی چیست؟

انواع اسکیزوفرنی 

اسکیزوفرنی که گاهی به آن شیزوفرنی یا اسکیزوفرنیا گفته می‌شود تنها یک اختلال روانی نیست. درواقع اسکیزوفرنی یک اصطلاح برای نمایش مجموعه‌ای از اختلالات روانی است که در یک طیف قرار می‌گیرند. بسته به علائمی که بیمار از خود نشان می‌دهد، اسکیزوفرنی می‌تواند انواع مختلفی داشته باشد.

انواع اصلی اختلال اسکیزوفرنی عبارت‌اند از اسکیزوفرنی پارانوئید، اسکیزوفرنی کتاتونیک ، اسکیزوفرنی آشفته، اسکیزوفرنی باقیمانده و اسکیزوفرنی نامتمایز. در ادامه درباره هر یک توضیح خواهیم داد.

اسکیزوفرنی پارانوئید

اسکیزوفرنی پارانوئید یا شیزوفرنی پارانویایی (Paranoid schizophrenia)، یکی از مثال‌های رایج از این بیماری روانی است. افراد مبتلا به این بیماری به طرز بی‌دلیل و توجیه‌ناپذیری به دیگران مشکوک هستند. از این رو برای آن‌ها امری بسیار دشوار است که بتوانند شغلی را به طور ثابت داشته باشند، یا دوستانی ماندگار برای خود داشته باشند و یا حتی به پزشک مراجعه کنند.

مشکوک بودن به دیگران یک باور ثابت شده در ذهن افراد است که برای‌شان به شدت حقیقی جلوه می‌کند؛ حتی وقتی که شواهد و مدارکی قدرتمند جهت اثبات حقیقت اصلی برای آن‌ها پدیدار شود، قادر به دست کشیدن از آن شک و ابهام نیستند.

درواقع فرد بیمار در تمام طول زندگی خود در شرایط ابهام، شک، ترس و دلهره به سر برده و توانایی تشخیص حقیقت از ساخته‌های ذهنش را از دست می‌دهد.

اسکیزوفرنی پارانوئیدی اسکیزوفرنی پارانوئید

اسکیزوفرنی آشفته

اسکیزوفرنی آشفته (Disorganized Schizophrenia (Hebephrenia)) یکی از 5 زیر شاخه اسکیزوفرنی است. در این بیماری، شخص قدرت نظم دادن و ساماندهی به رفتار و گفتارش را از دست می‌دهد و در ابراز احساساتش مشکل پیدا می‌کند. توهم و شک از کم‌احتمال‌ترین علائم این شاخه از اسکیزوفرنی به‌حساب می‌آید؛ اما با این حال باز هم در برخی از بیماران دیده‌ شده‌ است.

افرادی که دچار بی‌نظمی یا اختلال در صحبت کردن هستند جملات به‌هم‌ریخته زیادی در صحبت‌های خود به کار می‌برند، یا در پاسخ به سوالات از جواب‌هایی بی‌ربط و بی‌معنی استفاده می‌کنند. همچنین آن ها جملاتی بی ‌منطق بیان کرده و یا موضوع صحبت را دائماً تغییر می‌دهند.

اسکیزوفرنی نامتمایز

اسکیزوفرنی نامتمایز (Undifferentiated schizophrenia) یکی از دسته‌بندی‌هایی است که به اشخاصی که در هیچ‌یک از طبقه‌های اسکیزوفرنی قرار نمی‌گیرند تعلق دارد. به دلیل آن که این افراد از هریک از طبقات اسکیزوفرنی، یکی از علائم را دارا هستند.

این افراد ممکن است هردو علائم اسکیزوفرنی مثبت و منفی را داشته باشند. هرچند انواع مختلف اسکیزوفرنی وجود دارد، اسکیزوفرنی نامتمایز نیز باید یک دسته جدا در این طیف درنظر گرفته شود و درمان برحسب آن انجام شود. در واقع، درمان این اختلال نه تنها برحسب نوع اسکیزوفرنی بلکه با توجه به فرد تعیین می‌شود. به طور کلی، درمان‌ها از هر دو روش دارویی و روان درمانی به صورت ترکیبی تشکیل شده‌اند.

به‌زودی دکتر ساینا مقاله‌ای درباره درمان این اختلال منتشر می‌کند.

اسکیزوفرنی پارانوئید انواع اسکیزوفرنی

در حالی که تمام انواع اسکیزوفرنی می‌توانند هر لحظه از زندگی فرد مستعد به آن نمود پیدا کنند، اتفاق وخیم‌تر زمانی رخ می‌دهد که شخص مبتلا در حال دست و پنجه نرم کردن با بیماری به مصرف مواد مخدر یا الکل روی می‌آورد.

زمانی که این امر به عادت روزانه زندگی فرد تبدیل می‌شود، درمان بسیار سخت‌تر و پیچیده‌تر از قبل خواهد بود؛ زیرا اکنون دو اختلال باید تشخیص و درمان شود، هم اسکیزوفرنی و هم سو مصرف مواد.

اسکیزوفرنی باقی‌مانده 

در اسکیزوفرنی باقیمانده (Residual schizophrenia) فرد در حال حاضر و به صورت کاملا واضح دارای علائم شک کردن، توهم، اختلال در صحبت کردن، آشفتگی یا اختلال در رفتار نیست. این بیماران درواقع یک یا دو مورد جزئی از آنچه به عنوان علائم این دسته از اختلالات می‌شناسیم را دارا هستند (مثلاً اختلالات فکری یا اعتقادات عجیب). بعلاوه ممکن است تجربه علائم منفی اسکیزوفرنیا در آنها استمرار داشته باشند (مثل ناتوانی در تمرکز، دوری از اجتماع، بی‌تفاوتی و کم‌حرفی).

این زیرشاخه را فاز «باقیمانده» اسکیزوفرنی می‌گویند. داروهای ضدروان‌پریشی علائم مثبت اسکیزوفرنی را درمان می‌کنند اما علائم منفی آن غالباً باقی می‌ماند.

بنابراین بیماران تحت درمان را غالباً در فاز باقیمانده درنظر می‌گیرند. ترجمه ناقص است

در اسکیزوفرنی باقی‌مانده فرد مبتلا فاقد نشانه‌هایی مانند هذیان، توهم و رفتارهای آشفته است اما علائمی مانند افکار عجیب، انزوای اجتماعی، بی‌تفاوتی و کم‌حرفی را بروز می‌دهند.

 

اسکیزوفرنی کاتاتونیک

اسکیزوفرنی کاتاتونیک (Catatonic schizophrenia) از مجموعه اختلالات اسکیزوفرنی است. این نوع از اسکیزوفرنی از توانایی تشخیص حقیقت از ساخته ذهن‌ جلوگیری می‌کند، یک نوع روان‌پریشی محسوب می‌شود.

اسکیزوفرنی کاتاتونیک در حرکت کردن فرد مشکلاتی ایجاد می‌کند. ممکن است فرد دچار اختلالات حرکتی حاد شده و یا برای مدتی بی حرکت در جایی باقی بماند یا حتی گاهی ممکن است شخص به‌طرز عجیبی پر انرژی و هیجان زده باشد؛ در حالی که هیچ توجیه و دلیل خاصی برای این اتفاق وجود ندارد.

اسم جدیدی که برای این نوع از اسکیزوفرنی بیان شده است، اسکیزوفرنی کاتاتونیک یا کاتاتونیا است. کاتاتونیک می‌تواند در مدل‌های مختلفی خود را نشان دهد. شکل اصلی آن عدم توانایی برای راه رفتن درست است، آن هم وقتی که شما از نظر فیزیکی توانایی آن را دارید.

علائم رایج شامل موارد زیر هستند:

  • حرکت نکردن
  • صحبت نکردن
  • واکنش‌های آهسته و طولانی
  • خیره شدن
  • تکرار کردن صحبت یا حرکت شخصی دیگر به صورت متوالی و مکرر
  • کوبیدن پا یا حرکات تکراری پشت سر هم

تشخیص اسکیزوفرنی

اولین قدم مراجعه به یک پزشک متخصص بیماری‌های روانی یا روان‌پزشک است. برای تشخیص اسکیزوفرنی در شخص باید حداقل دو مورد از علائم را در طی یک ماه در فرد بیمار مشاهده شود و همچنین طی 6 ماه علائمی از آشفتگی روانی را در او مشاهده شود از جمله:

  • شکاکیت
  • توهم
  • صحبت و رفتار نابسمان
  • کاتاتونیک یا خیرگی به‌حالت کما
  • رفتارهای بیش‌فعالانه یا عجیب

بعد از مراجعه به روانپزشک باید بگویید که در طی این مدت چه رفتارها و نشانه‌هایی را از بیمار مشاهده کرده‌اید، به خصوص اگر خود شخص مد نظر، تمایلی به دریافت کمک و همراهی شما در کمک گرفتن از پزشک ندارد.

تشخیص اسکیزوفرنی

اولین اقدام متخصص برای تشخیص بیماری اسکیزوفرنی

پزشک در اولین گام خود ارزیابی‌های لازم و آزمایش‌های تشخیص اسکیزوفرنی را آغاز می‌کند. معمولا پزشکان می‌خواهند بدانند آیا افرادی در خانواده به اسکیزوفرنی مبتلا هست؟ رفتارهای اخیر بیمار چگونه بوده؟ آیا بیمار سابقه بستری شدن در بیمارستان برای دلایل روانی را داشته ‌است یا خیر؟

پزشک علائم بیمار را دنبال می‌کند تا مشخص شود که علائم ناشی از اسکیزوفرنی یا دیگر اختلالات روانی مانند اختلال دوقطبی است. او همچنین ممکن است از بیمار تست اعتیاد یا آزمایش خون بگیرد تا مطمئن شود که مواد مخدر و الکل، تاثیری در بروز اختلال وی نداشته باشند.

آزمایش و تست‌های جانی برای تشخیص اسکیزوفرنی

برای تشخیص قطعی اسکیزوفرنی ممکن است پزشک آزمایش‌های جانبی نظیر MRI، سی‌تی‌اسکن و مواردی از این دست را ضروری بداند تا از وضعیت سلامت مغز بیمار اطمینان خاطر کسب کند و هم در صورتی که علائم بیمار ناشی از تومور یا مشکلاتی از این قبیل است مشخص شود.

همچنین متخصص ممکن است درک فرد را با استفاده از تست‌های شناختی، تست‌های شخصیت یا تست‌هایی مانند تست رورشاخ (Rorschach Test)  بسنجد. برای آشنایی با انواع تست اسکیزوفرنی کلیک کنید.

تشخیص به‌موقع اسکیزوفرنی در عزیزان شما شانس مدیریت این بیماری را بالا می‌برد. اگر بیمار از درمان دارویی و روان‌شناختی و جلسات درمانی صحبت‌محور برخوردار شود، احتمال پیشرفت بیشتر می‌شود.

 

عوارض اسیکزوفرنی

اگر اسکیزوفرنی درمان نشود، به مرور زمان مشکلات زیادی را در تمام جوانب زندگی فرد پدیدار می‌سازد.

اتفاقات و عوارض ناشی از اسکیزوفرنی درمان‌نشده می‌تواند به‌قرار زیر باشد:

  • خودکشی، اقدام برای خودکشی یا اندیشیدن به خودکشی
  • اختلالات اضطراب و اختلال وسواس فکری عملی (OCD)
  • افسردگی حاد
  • اعتیاد به الکل یا سایر مواد مخدر ازجمله نیکوتین
  • ناتوانایی برای مشارکت در شغل یا مراحل تحصیلی
  • مشکلات مالی و بی‌خانمان شدن
  • انزوای اجتماعی
  • مشکلات پزشکی و سلامتی
  • قربانی شدن
  • رفتار پرخاشگرانه (اگرچه رایج نیست)

افسردگی، انزوای اجتماعی، سوء مصرف مواد، داشتن افکار خودکشی از عوارض بیماری اسکیزوفرنی است که باید به آن توجه کرد. در صورتی که فرد مبتلابه اسکیزوفرنی دارای افکار خودکشی است باید فورا با یک روانپزشک مشورت کنید.

 

کلام آخر دکتر ساینا درباره اسکیزوفرنی

اختلال اسکیزوفرنی یا همان شیزوفرنی بیماری‌ روانی جدی و حساسی است که تشخیص، راه کنترل و مهار آن نیازمند تخصص، دانش و تجربه است. قرار دادن افراد در دسته بیماران اسکیزوفرنی -آن هم صرفاً از روی حدس و گمان و یا مطالعه چندین مقاله علمی- کاری ناپخته و آسیب رسان است. از طرفی، شناخت علائم اسکیزوفرنی می‌تواند به اقدام‌ به‌موقع برای درمان آن و کمک به فرد مبتلا بینجامد.

اگر علائم یا فاکتورهای ابتلا به این بیماری در خانواده شما وجود دارد خوب است که توجه ویژه‌ای به سلامت و بهداشت روان خود و عزیزانتان داشته باشید و حتماً در این خصوص با متخصصان و مشاوران صحبت کنید.

چنانچه مراجعه حضوری و کمک خواستن از روانپزشک برایتان دشوار است، به شما مشاوره غیرحضوری را پیشنهاد می‌کنیم. در سامانه پزشکی دکتر ساینا در هر ساعت از شبانه روز می‌توانید با بهترین روانشناسان یا روانپزشکان و در فضایی کاملا امن و خصوصی در ارتباط باشید. برای شروع گفتگوی تلفنی کافیست بر روی لینک زیر کلیک کنید.

برای دریافت مشاوره تخصصی از روانپزشک همین حالا کلیک کنید :

سوالات و تجربیات خود را در بخش نظرات با ما و مخاطبان مجله سلامت دکتر ساینا در میان بگذارید.

نظرشما

نظر شما با موفقیت ثبت گردید. پس از تائید مدیر سیستم نمایش داده خواهد شد.