اضطراب در کودکان چه علائم و درمانی دارد؟

اضطراب در کودکان چه علائم و درمانی دارد؟

تأیید شده توسط تیم پزشکی دکتر ساینا
تأیید شده توسط تیم پزشکی دکتر ساینا دریافت مشاوره آنلاین

طبیعی است که کودکان هر از گاهی احساس نگرانی یا اضطراب داشته باشند، از جمله هنگام شروع مدرسه یا مهد کودک و رفتن به یک محل جدید. اما کودکانی نیز وجود دارند که اضطراب هر روز بر رفتار و افکار آن‌ها تأثیر می‌گذارد و بر رفتار آن‌ها در مدرسه، خانه و اجتماع اثر منفی دارد. در این صورت حتی ممکن است برای درمان اضطراب نیاز به کمک گرفتن از روان‌شناس و یا مشاور وجود داشته باشد.

 

علائم اضطراب در کودکان

علائم اضطراب در کودکان می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • نمی‌توانند تمرکز کنند.
  • نمی‌توانند بخوابند و در خواب کابوس می‌بینند.
  • بدخلق و بهانه‌گیر هستند.
  • تغذیه‌ی مناسبی ندارند.
  • خیلی زود عصبانی می‌شوند، زود رنج هستند و در هنگام طغیان از کنترل خارج می‌شوند.
  • از رفتن به مدرسه امتناع می‌کنند.
  • دائم نگران هستند و یا افکار منفی دارند.
  • احساس ناراحتی و بی‌قراری می‌کنند.
  • زیاد گریه می‌کنند.
  • به شدت وابسته هستند.
  • از دردهای فیزیکی مانند سردرد و شکم درد شکایت دارند و احساس ناخوشی و بدحالی می‌کنند.
  • از خودشان توقع زیادی دارند که می‌تواند شامل نمرات تحصیلی و یا فعالیت‌های ورزشی و دیگر امور روزمره باشد.

برای دریافت مشاوره روانشناسی همین حالا کلیک کنید :
 

انواع اختلالات اضطراب چیست؟

اختلالات اضطرابی مختلفی می‌تواند کودکان و نوجوانان را تحت تاثیر قرار دهد که برخی از آن‌ها شامل موارد زیر است:

 اختلال اضطراب فراگیر (Generalized Anxiety Disorder: GAD)

باعث می‌شود که بچه‌ها بیش از اندازه و به طور نامعقول در مورد اتفاقات و فعالیت‌های روزانه نگران شوند. کودکانی که به این اختلال مبتلا هستند، بیش از دیگران نگران مواردی مانند انجام تکالیف مدرسه، اشتباه کردن، نمرات امتحان و غیره هستند.

این کودکان حتی ممکن است نگران چیزهایی شوند که والدین آن‌ها انتظارش را ندارند. به عنوان مثال، آن‌ها ممکن است در خصوص ناهار، جشن تولد، زمان بازی با دوستان یا سوار شدن به اتوبوس مدرسه نگران شوند. برخی از آن‌ها نگران امور جدی‌تری مانند جنگ، شرایط آب و هوا، آینده و سلامتی عزیزان، ایمنی، بیماری یا صدمه دیدن می‌شوند.

اختلال اضطراب جدایی (Separation anxiety disorder‎)

در کودکان خردسال شایع است، در حالی که کودکان و نوجوانان بزرگ‌تر بیش‌تر دچار اختلال اضطراب اجتماعی (Social Anxiety Disorder) و یا ترس از مدرسه می‌شوند.

اضطراب اجتماعی باعث می‌شود که کودکان از رفتن به مدرسه امتناع کنند و یا از دوستان خود فاصله بگیرند. همچنین ممکن است قبل یا در حین مدرسه احساس بیماری یا خستگی کنند و یا دچار تپش قلب و تنفس شدید شوند.

اضطراب در کودکان پیش‌دبستانی و یا کودکانی که برای اولین بار از والدین خود جدا می‌شوند، طبیعی است. کودکان به مرور زمان به این شرایط عادت می‌کنند، اما اضطراب شدید و بیش از حد می‌تواند نشان از اختلال اضطراب جدایی در آن‌ها باشد.

طبیعی است که بچه‌های خردسال از تاریکی‌، هیولا، حیوانات بزرگ و یا صداهای بلند مانند رعد و برق و آتش بازی احساس ترس کنند. بیش‌تر اوقات وقتی بچه‌ها می‌ترسند، بزرگسالان می‌توانند به آن‌ها کمک کنند تا دوباره احساس امنیت و آرامش کنند. اما ترس شدید و مداوم از یک چیز خاص می‌تواند نشانه‌ی اختلال فوبیا (Phobia) باشد. در این حالت ممکن است بچه‌ها از چیزهایی مانند حیوانات (مانند سگ، گربه یا عنکبوت)، خون، رعد و برق و یا رفتن به برخی از مکان‌ها هراس داشته باشند.

 

چه چیزی باعث اختلالات اضطرابی در کودکان می‌شود؟

برخی از کودکان با اختلالات اضطرابی به دنیا می‌آیند و توانایی آن‌ها در مقابله با اضطراب نسبت به دیگران کم‌تر است. همچنین برخی از کودکان از رفتارهای اضطرابی اطرافیان خود تقلید می‌کنند و اگر در اطراف کودک، افراد مضطربی وجود داشته باشد، می‌تواند منجر به بروز اضطراب در او نیز شود.

عوامل ژنتیکی نیز می‌توانند دلیل بروز اضطراب باشند. کودکی که در یک خانواده با سابقه‌ی اختلالات اضطرابی به دنیا می‌آید، ممکن است ژن‌هایی به ارث ببرد که او را در معرض ابتلا به مشکلات اضطراب قرار می‌دهد.

اختلال در مواد شیمیایی مغز  نیز می‌تواند منجر به اضطراب در کودکان شود. ژن‌ها به نحوه‌ی کار مواد شیمیایی مغز (موسوم به انتقال دهنده‌های عصبی) کمک می‌کنند. اگر  مواد شیمیایی خاص مغز دچار کمبود شوند یا به درستی عمل نکنند، می‌توانند در کودک اضطراب ایجاد کنند.

برخی از کودکان نیز ممکن است تحت تأثیر شرایط زیر دچار اضطراب شوند:

  • جابه‌جایی مکرر محل زندگی و یا محل تحصیل
  • مشاجره و دعوای والدین
  • مرگ آشنایان یا دوستان نزدیک
  • ابتلا به یک بیماری جدی یا مصدوم شدن در تصادف
  • مسائل مربوط به محیط مدرسه (مانند اضطراب درسی و یا آزار و اذیت توسط دیگر دانش‌آموزان)
  • سوء استفاده از کودکان و یا عدم مراقبت صحیح از آن‌ها

کودکانی که دچار اختلال کم‌توجّهی- بیش‌فعالی Attention-Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD))) یا اختلالات اوتیسم هستند، به احتماًل زیاد دچار مشکلات اضطرابی نیز می‌شوند.

 

چگونه به کودک مضطرب خود کمک کنیم؟

اگر فرزند شما از اختلالات اضطرابی رنج می‌برد، می‌توانید کارهای بسیار زیادی برای کمک به او انجام دهید. در ادامه به معرفی برخی از این کارها می‌‌پردازیم.

  • مهم‌ترین اقدامی که می‌توانید جهت کاهش اضطراب فرزندتان انجام دهید، صحبت کردن با او درباره‌ی نگرانی‌ها و مشکلاتش است. به فرزند خود یاد دهید تا درباره‌ی احساسات خود صحبت کند. به او بگویید که دوستش دارید و  مشکلاتش را درک می‌کنید.
  • در خصوص روش‌های درمان اضطراب کودکان که به کمک والدین انجام می‌شود، آگاهی پیدا کنید. برای این کار می‌توانید از یک روان‌شناس کمک بگیرید و کتاب‌های روان‌شناسی بخوانید.
  • به کودک خود کمک کنید تا با ترس‌های خود مواجه شود. فرزند خود را به خاطر تلاش برای مقابله با ترس و نگرانی خود تشویق کنید.
  • با کودک خود درباره‌ی نقاط قوت و توانایی‌هایش صحبت کنید.
  • کودک خود را تشویق کنید که گام‌های مثبت کوچک رو به جلو بردارد. اجازه ندهید که فرزند شما تسلیم شود و از تلاش کردن دست بکشد.
  • به فرزند خود بیاموزید که صبور باشد و ممکن است مدتی طول بکشد تا مشکلات او بهبود یابد و احساس بهتری داشته باشد.

اما در صورتی که کودک شما دارای علائم زیر باشد، باید جهت درمان اضطراب به روان‌شناس مراجعه کنید:

  • وضعیت او بهتر نشود و یا حتی بدتر شود.
  • اقدامات شما کمک چندانی به او نکند.
  • این شرایط بر رفتار او در مدرسه و با اعضای خانواده و دوستانش تأثیر منفی داشته باشد.

 

درمان اختلالات اضطراب در کودکان

نوع درمان ارائه‌شده، به سن فرزند شما و علت اضطراب او بستگی دارد. به عنوان مثال، روش‌های درمان اضطراب در کودکان دبستانی می‌تواند با کودکان پیش‌دبستانی متفاوت باشد. در ادامه به برخی از این روش‌ها اشاره شده است.

مشاوره

اولین اقدام برای درمان اضطراب کودکان، مراجعه به روان‌شناس است. اگر فرزند شما دچار یکی از اختلالات اضطرابی باشد، ممکن است جهت تجویز دارو به روان‌پزشک ارجاع داده شود و یا جهت گفتگو، به مشاور و متخصص روان‌شناسی کودک نیاز باشد. روان‌شناس می‌تواند به فرزند شما کمک کند تا شرایطی را که سبب اضطراب او می‌شود، درک کند و بتواند در این موقعیت‌ها به درستی عمل کند.

در برخی موارد جهت رد بروز علائم اضطراب به دلیل بیماری‌ها و مشکلات جسمانی، ممکن است نیاز به معاینه‌ی پزشک و یا انجام آزمایش‌های پزشکی نیز باشد.

درمان رفتاری-شناختی (Cognitive Behavioral Therapy)

این روش یک روش درمانی مبتنی بر گفتگو است که می‌تواند به کودک کمک کند تا با تغییر شیوه‌ی تفکر و رفتار، اضطراب خود را مدیریت کند.

دارودرمانی

اگر اضطراب در کودک شدید باشد و با صحبت کردن و دیگر روش‌های درمانی بهبود پیدا نکند، ممکن است از داروهای روان‌پزشکی جهت درمان او استفاد شود. این کار تنها توسط روان‌پزشكانی انجام می‌شود كه در زمینه‌ی سلامت روان كودكان و جوانان تخصص دارند.

برای دریافت مشاوره روانشناسی همین حالا کلیک کنید :

اگر به سلامت جسم و روان خودت و عزیزانت اهمیت میدی و دنبال مقالات به‌روز و آموزنده هستی، اگر میخوای کلی چیز جدید یاد بگیری و جواب سوالاتو پیدا کنی، یادت نره به مجله سلامت دکتر ساینا سر بزنی!

نظرشما

نظر شما با موفقیت ثبت گردید. پس از تائید مدیر سیستم نمایش داده خواهد شد.