اختلال یادگیری چیست؟ | آشنایی با علائم و انواع اختلالات یادگیری

اختلال یادگیری چیست؟ | آشنایی با علائم و انواع اختلالات یادگیری

تأیید شده توسط تیم پزشکی دکتر ساینا
تأیید شده توسط تیم پزشکی دکتر ساینا دریافت مشاوره آنلاین

اختلال یادگیری یا ناتوانی یادگیری طیف وسیعی از مشکلات یادگیری است که بر توانایی فرد برای درک یا استفاده از زبان گفتاری‌ یا نوشتاری و... تاثیر می‌گذارد.  در این مطلب از مجله سلامت دکتر ساینا به‌طور کامل با علل، انواع و نحوه تشخیص و درمان اختلالات یادگیری (خصوصا اختلال یادگیری در کودکان) آشنا خواهید شد. پس با ما همراه باشید.

 

اختلال یادگیری چیست؟

قبل از هرچیز باید بدانید که اختلالات یادگیری (Learning Disabilities) هیچ ارتباطی با میزان هوشمندی فرد ندارد. یک فرد مبتلا به اختلال یادگیری فقط ممکن است چیزها را متفاوت ببیند، بشنود یا درک کند.

درحقیقت اختلال یادگیری مشکلی است که بر نحوه‌ی دریافت و پردازش اطلاعات فرد تأثیر می‌گذارد. این موضوع می‌تواند کارهای روزمره فرد مانند مطالعه برای یک آزمون مهم یا تمرکز در کلاس درس را دشوار کند. افراد دارای اختلال یادگیری ممکن است در خواندن، نوشتن، انجام تمرین‌های ریاضی، درک جهت‌ها و... مشکل داشته باشند.

اختلال یادگیری نوعی ناتوانی و محدودیت در نحوه درک اطلاعات است و هیچ ارتباطی با میزان هوش فرد ندارد. فرد مبتلا به اختلال یادگیری در درک اطلاعات جدید یا پیچیده و همچنین یادگیری مهارت‌های جدید مشکل دارد. شدت اختلال یادگیری می‌تواند به‌صورت خفیف یا شدید در قالب مشکلات خاصی در خواندن، نوشتن، هماهنگی، خویشتنداری و... ظاهر شود.

 

انواع اختلال یادگیری

انواع مختلفی از اختلالات یادگیری وجود دارند که می‌توانند اثرات مختلفی بر روی افراد داشته باشند. توجه به این نکته ضروری است که اختلال بیش‌فعالی - نقص توجه (Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD)) و اختلالات طیف اوتیسم مانند اختلالات یادگیری نیستند و نباید آنها را باهم اشتباه گرفت.

در ادامه این مطلب با انواع اختلالات یادگیری و روش‌های درمان آن بیشتر آشنا خواهید شد. چنانچه در خصوص این بیماری به راهنمایی و مشاوره تخصصی نیاز دارید می‌توانید با کلیک بر روی لینک زیر همین حالا از بهترین متخصصین حوزه سلامت و روان مشاوره دریافت کنید.

برای دریافت مشاوره روانشناسی همین حالا کلیک کنید :

دیسپراکسیا: اختلال یادگیری کنش پریشی

اختلال یادگیری کنش‌پریشی یا دیسپراکسیا (Dyspraxia) بر مهارت‌های حرکتی فرد تأثیر می‌گذارد. مهارت‌های حرکتی با حرکت و هماهنگی اعضای بدن به ما کمک می‌کنند تا کارهای روزمره و مختلف را انجام دهیم.

نقص در مهارت‌های حرکتی باعث ایجاد مشکلاتی در فرد می‌شود. به‌عنوان مثال کودک خردسال مبتلا به دیسپرکسیا ممکن است در انجام کارها دچار مشکل شود یا در نگه داشتن یک قاشق یا بستن بند کفش‌های خود نیز مشکل داشته باشد.

با گذشت زمان نیز ممکن است کودک با مشکلات مختلف در زمینه‌هایی مانند نوشتن و تایپ کردن نیز دست و پنجه نرم کند. سایر مشکلات مرتبط با دیسپراکسیا عبارتند از: مشکلات گفتاری، حساسیت به نور، مشکلات لامسه، چشایی و بویایی یا مشکل در حرکات چشم.

اختلالات دیکته نویسی

دیسلکسیا: اختلال یادگیری شنیداری یا نارساخوانی

دیسلکسیا (Dyslexia) که با نام اختلال یادگیری شنیداری یا نارساخوانی نیز شناخته می‌شود بر نحوه‌ی پردازش زبان تأثیر می‌گذارد و می‌تواند خواندن و نوشتن را برای فرد بیمار دشوار کند. این نوع اختلال یادگیری همچنین می‌تواند باعث ایجاد مشکل در یادگیری گرامر و درک مطلب نیز شود. افراد مبتلا به این اختلال همچنین ممکن است در بیان خود به‌صورت کلامی و جمع کردن افکار در طول مکالمه دچار مشکل شوند.

 دیسلکسیا انواع اختلالات یادگیری در دانش آموزان ابتدایی

دیسگرافیا: اختلال نوشتن

دیسگرافیا (Dysgraphia) از دیگر انواع اختلالات یادگیری است که بر توانایی نوشتاری شخص تأثیر می‌گذارد. مبتلایان به دیسگرافیا ممکن است مشکلات مختلفی را تجربه کنند که عبارتند از:

  • دست خط بد
  • مشکل در املا
  • مشکل در پیاده کردن افکار بر روی کاغذ

دیسکالکولیا: اختلال یادگیری ریاضی

اختلال یادگیری در ریاضی یا دیسکالکولیا (Dyscalculia) بر توانایی فرد در انجام تمارین ریاضی تأثیر می‌گذارد. ناتوانی یادگیری در ریاضی می‌تواند اشکال مختلفی به خود بگیرد و از فردی به فرد متفاوت باشد.

اختلال دیسکالکولیا در كودكان ممكن است در يادگيری شمارش و شناخت شماره‌ها تأثير بگذارد. با بزرگ‌تر شدن، کودک ممکن است در حل مشکلات اصلی ریاضی یا به‌خاطر سپردن چیزهایی مانند جدول ضرب دچار مشکل شود.

اختلال املا - اختلالات شنوایی و پردازش بینایی

اختلال پردازش شنوایی

اختلال پردازش شنوایی (Auditory Processing Disorder)  به نحوه‌ی پردازش صداها توسط مغز فرد مرتبط است. این اختلال ناشی از کم‌شنوایی نیست. افراد مبتلا به این اختلال ممکن است دچار مشکلاتی شوند که عبارتند از:

  • یادگیری در خواندن
  • عدم تمایز صداهای مختلف از یکدیگر
  • دنبال کردن دستورالعمل‌های گفتاری
  • عدم توانایی یافتن تفاوت بین کلمات مشابه با صدای متفاوت
  • به یاد آوردن چیزهایی که شنیده‌اند

مشکلات یادگیری اختلال خواندن

اختلال در پردازش بینایی

 شخص مبتلا به اختلال در پردازش بینایی (Visual Processing Disorder) در تفسیر اطلاعات بصری مشکل دارد. ممکن است او برای دیدن و پردازش تفاوت بین دو شیء که شبیه به‌هم هستند به زحمت بیفتد. افراد مبتلا به اختلال پردازش بینایی معمولاً دچار مشکل در هماهنگی دست و چشم نیز می‌شوند.

علائم اختلال یادگیری

علائم اختلال یادگیری در افراد مختلف متفاوت است و لیست قطعی علائم اختلال یادگیری برای همه افراد وجود ندارد. با این حال موارد زیر ممکن است از علائم اختلال یادگیری باشد:

  • عدم اشتیاق به خواندن یا نوشتن
  • مشکل به‌خاطر سپردن مسائل
  • انجام کارها با سرعت کم
  • اشکال در دنبال کردن مسیرها
  • مشکل در استمرار انجام یک کار
  • دشوار بودن درک ایده‌های انتزاعی
  • توجه نکردن به جزئیات یا توجه بیش از حد به آنها
  • مهارت‌های اجتماعی ضعیف
  • بی‌نظمی

شدت اختلال یادگیری

اختلال یادگیری می‌تواند خفیف، متوسط یا شدید باشد. افراد با اختلال یادگیری خفیف معمولا می‌توانند به‌راحتی صحبت کنند و به‌طور مستقل زندگی کنند؛ اما ممکن است به زمان بیشتری برای یادگیری مهارت‌های جدید نیاز داشته باشند.

از طرف دیگر افراد مبتلا به اختلال یادگیری شدید ممکن است به‌هیچ وجه نتوانند با دیگران ارتباط برقرار کنند و برای انجام کارهای زندگی روزمره خود مانند شستن و لباس پوشیدن به کمک نیاز داشته باشند. این افراد به مراقبت و پشتیبانی نیاز دارند.

تشخیص اختلال یادگیری در کودکان بسیار دشوار است. با این حال علائمی همچون تاخیر در راه رفتن یا صحبت یا مشکل در معاشرت می‌تواند نشانه‌ای از اختلالات یادگیری در کودکان نوپا و پیش‌دبستانی باشد. در موارد آشکارتر علائمی مثل ناتوانایی در انجام تکالیف مدرسه یا بی‌تمایلی به مدرسه رفتن می‌تواند از نشانه‌های اختلال یادگیری در کودکان باشد. البته ارزیابی و تشخیص دقیق این اختلال به عهده متخصص است.

 

اهمیت تشخیص زودهنگام اختلال یادگیری در کودکان

تشخیص قطعی اختلال یادگیری در کودکان بسیار دشوار است، چراکه بسیاری از کودکان مبتلا به اختلال یادگیری سعی می‌کنند مشکلشان را پنهان کنند. با این همه، آشنایی با علائم اولیه اختلال یادگیری می‌تواند به والدین کمک کند تا به کودک خود در اسرع وقت کمک کنند.

به همین دلیل توجه به نقاط عطف رشد کودک بسیار مهم است. به‌عنوان مثال تأخیر در راه رفتن یا صحبت یا مشکل در معاشرت می‌تواند نشانه‌ای از اختلالات یادگیری در کودکان نوپا و پیشدبستانی باشد. در سایر موارد علائمی چون ناتوانایی انجام تکالیف مدرسه یا بی‌تمایلی به مدرسه رفتن می‌توانند از نشانه‌های اختلال یادگیری در کودکان دبستانی باشند.

درمان اختلال یادگیری اختلالات یادگیری در دانش آموزان ابتدایی

تشخیص دقیق اختلال یادگیری در کودکان با مراجعه به متخصص

والدین عزیز، همانطور که اشاره کردیم تشخیص اختلالات یادگیری در کودکان بسیار دشوار است. پس اگر به اختلال یادگیری مشکوک هستید حتما در مورد ارزیابی فرزندتان با یک متخصص صحبت کنید. حتی ممکن است لازم باشد برای تشخیص قطعی اختلال یادگیری به چندین متخصص مراجعه کنید. این متخصصان بسته به مشکلاتی که کودک شما دارد ممکن است شامل یک روانشناس کودک، یک متخصص کاردرمانی یا یک گفتاردرمانگر باشد. متخصصان با انجام تست و ارزیابی‌های معین می‌توانند مشکل فرزند شما را تشخیص بدهند.

برای مشاهده لیست بهترین روانشناسان کافی‌ست بر روی لینک زیر کلیک کنید و همین حالا از بهترین متخصصین این حوزه مشاوره آنلاین دریافت کنید.

مشکلات کودکان مبتلا به اختلال یادگیری در زندگی آینده

برخی از کودکان دارای اختلال در یادگیری ممکن است در سنین بزرگسالی قادر به زندگی مستقل نباشند، در حالی که برخی دیگر می‌توانند خودشان از پس کارها بر بیایند. کنار آمدن با این مشکلات بر توانایی‌های کودک و میزان مراقبت و پشتیبانی از او بستگی دارد.

 اگر اختلالات یادگیری در کودکان درمان نشود، ممکن است کودک از رفتن به مدرسه احساس ناامیدی کند و در نوجوانی با مشکلاتی همچون کمبود عزت نفس، افسردگی، بدخلقی و... مواجه شود.

 

کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری می‌توانند برای کنار آمدن با ناتوانی‌های خود راهکارهایی را بیاموزند. شروع کمک‌های درمانی زودهنگام به کودک کمک می‌کند تا راهکارهای مقابله با مشکلات خود را یاد بگیرد و در مدرسه و در زندگی آینده خود فردی موفق باشند.

معمولاً متخصصان حوزه سلامت روان با تقویت نقاط قوت و ایجاد راه‌هایی برای جبران نقاط ضعف کودک، در یادگیری مهارت‌ها به او کمک می‌کنند. البته اینگونه مداخلات بسته به ماهیت اختلال یادگیری و میزان ناتوانی کودک متفاوت است.

اختلالات یادگیری دانش آموزان

روش‌های درمان اختلال یادگیری

متأسفانه تاکنون درمان مشخصی برای اختلال یادگیری وجود ندارد. روانپزشکان بعد از تشخیص اختلال یادگیری با استفاده از روش‌های درمانی مختلف سعی می‌کنند به فرد بیمار کمک کنند تا با مشکلات خود کنار بیاید.

از طرفی درمان اختلالات یادگیری، همانند سایر بیماری‌های بالینی تنها با دارو میسر نیست و متخصصان برای رفع این بیماری از روش‌های درمانی مشاوره‌ای و گفتاری استفاده می‌کنند. البته ناگفته نماند که داروهای شیمیایی نیز قادر به کم‌رنگ‌ کردن علائم در فرد بیمار هستند.

آزمون های تشخیص اختلالات یادگیری

خدمات ویژه‌ی آموزشی به‌منظور درمان اختلال یادگیری در کودکان

ممکن است کودکان و نوجوانانِ دارای اختلال در یادگیری به آموزش‌های ویژه‌ای Special Educational Needs (SEN) نیاز داشته باشند. در اكثر برخی از مناطق آموزشی، کودکانی که مبتلا به اختلال یادگیری یا سایر ناتوانی‌ها هستند، می‌توانند خدمات آموزشی ويژه‌ای را دریافت کنند.

در کنار خدمات آموزشی، والدین نیز می‌توانند با کمک گرفتن از یک متخصص روانشناس یا روانپزشک به تسریع روند درمان اختلالات یادگیری کودک خود کمک زیادی کنند.

روش‌های درمان اختلالات یادگیری خاص

روانشناسان یا روانپزشکان برای بهبود کودکان دارای اختلالات یادگیری بسته به نوع اختلال یادگیری از روش‌های درمانی خاصی استفاده می‌کنند که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم.

روش‌های درمان اختلال زبانی یا اختلال خواندن

برای کودکانی که دارای اختلال خاص زبانی یا اختلال خواندن هستند روش‌های درمانی زیر استفاده می‌شود:

درمان اختلال خواندن با تکنیک‌های ویژه‌ی تدریس

این موارد شامل کمک به کودک برای یادگیری از طریق تجربیات چندحسی و ارائه‌ی بازخورد فوری برای تقویت توانایی کودک در تشخیص کلمات است.

اختلالات یادگیری املا در دوره ابتدایی

درمان اختلالات یادگیری با اعمال تغییرات در کلاس

به‌عنوان مثال معلمان می‌توانند به دانش‌آموزان مبتلا به اختلال یادگیری، زمان مورد نیاز را اختصاص دهند تا بتوانند کارهایشان را تمام کنند. همچنین ارائه‌ی تست‌های ضبط‌شده که به کودک اجازه می‌دهد به‌جای خواندن سؤالات آنها را بشنود، روش دیگری است که معمولاً استفاده می‌شود.

درمان اختلال یادگیری خواندن با استفاده از فناوری

کودکان مبتلا به اختلال خواندن می‌توانند از گوش دادن به کتاب‌های صوتی ضبط‌شده روی نوار کاست یا سی‌دی و یا استفاده از برنامه‌های پردازش کلمه که جنبه‌ی آموزشی  دارند بهره‌مند شوند.

روش‌های درمان اختلال در مهارت‌های زبانی یا بیان کتبی

برای کودکانی که اختلال خاص در مهارت‌های زبانی یا اختلال در بیان کتبی دارند روش‌های درمانی زیر ارائه می‌شود:

به‌کارگیری ابزار مخصوص

معلمان می‌توانند امتحانات را شفاهی ارائه دهند. می‌توانند سوالات را به‌طور شفاهی برای کودکان بخوانند و به کودک اجازه دهند که بهجای نوشتن جواب آنها، به‌صورت شفاهی جواب دهد و یا صدای خود را در حال پاسخ دادن ضبط کرده و برای معلم بفرستد.

استفاده از فناوری

برای کودک دچار این اختلال می‌توان به جای نوشتن با دست، از برنامه‌های پردازش کلمه یا ضبط صدا استفاده کرد.

راه‌های دیگر برای کاهش نیاز به نوشتن

معلمان می‌توانند یادداشت‌ها، طرح‌ها و برگه‌های مطالعه چاپ‌شده را ارائه دهند.

روش‌های درمان ناتوانی در درک ریاضیات

برای کودکانی که دارای اختلال خاص یادگیری ریاضی هستند راه های درمانی زیر ارائه می‌شود:

تکنیک‌های بصری

در این تکنیک‌ها معلمان می‌توانند مسئله‌های ریاضی را در قالب تصویر بکشند و به دانش‌آموز نشان دهند که چگونه از مدادهای رنگی برای تمایز بخش‌هایی از مسئله استفاده کند.

استفاده از وسایل تقویت حافظه

استفاده از بازی‌های فکری مخصوص از جمله تکنیک‌هایی است که می‌تواند به کودک برای به یاد آوردن مفاهیم ریاضی کمک کند.

استفاده از رایانه

کودک می‌تواند برای حل تمرینات ریاضی از یک رایانه که دارای نرم‌افزارهای مخصوص است استفاده کند.

برای آشنایی بیشتر با روش‌های درمان اختلال یادگیری ریاضی در کودکان و بزرگسالان کلیک کنید.

با روش‌های آموزشی بخصوص، فناوری‌ها و صبوری می‌توان به کودک کمک کرد که بر اختلال یادگیری‌اش تسلط پیدا کند. فراموش نکنید که این والدین و آموزگاران هستند که با صبوری می‌توانند اشتیاق به یادگیری و اعتماد به نفس در یادگیری را در کودک دارای اختلال یادگیری زنده نگه دارند. 

 

سایر روش‌های درمان‌ اختلال یادگیری

از آنجا که فرد مبتلا به اختلالات یادگیری ممکن است با عزت نفس پایین، افسردگی، سرخوردگی و سایر مشکلات مواجه باشد. متخصصان بهداشت روان -از جمله مشاوران مدرسه یا روانشناسان - می‌توانند به فرد در درک این احساسات، توسعه‌ی ابزارهای مقابله‌ای و ایجاد روابط سالم کمک کنند.

در برخی موارد نیز ممکن است مبتلایان به اختلال یادگیری از مشکلات دیگری مانند اختلال بیش‌فعالی یا اختلال اضطراب  رنج ببرند. در چنین شرایطی فرد نیاز به درمان‌های خاصی دارد که ممکن است شامل روان‌‌درمانی و یا دارو درمانی باشد.

ناتوانی های یادگیری اختلالات خاص یادگیری

کلام آخر دکتر ساینا درباره اختلال یادگیری

اگر اختلالات یادگیری کنترل نشود، می‌تواند برخی از جنبه‌های زندگی فرد مبتلا مانند مدرسه، کار، زندگی روزمره، موقعیت‌های خانوادگی و روابط دوستانه را تحت تاثیر قرار دهد. اما یادتان باشد که اختلال یادگیری مانعی برای موفقیت نیست، به‌ شرط آن که با صبوری و مراجعه به یک متخصص، مهارت‌های لازم برای کنار آمدن با این اختلال را کسب کنید.

اگر مراجعه حضوری و کمک خواستن از روانشناس یا روانپزشک برایتان دشوار است، به شما مشاوره غیرحضوری را پیشنهاد می‌کنیم. در سامانه پزشکی دکتر ساینا در هر ساعت از شبانه‌روز می‌توانید با بهترین متخصصان و در فضایی کاملا امن و خصوصی در ارتباط باشید. برای دریافت مشاوره تلفنی کافیست بر روی لینک زیر کلیک کنید.

همین حالا از بهترین روانشناس مشاوره بگیرید :

اگر خودتان یا یکی از عزیزانتان به یکی از انواع اختلال یادگیری مبتلا است، تاکنون با چالش‌هایی روبرو بوده‌اید؟ و چه اقداماتی برای کنترل و بهبود این بیماری انجام داده‌اید؟ تجربیات خود را با مخاطبان مجله سلامت دکتر ساینا به اشتراک بگذارید.

نظرشما

نظر شما با موفقیت ثبت گردید. پس از تائید مدیر سیستم نمایش داده خواهد شد.