اثربخشی حساسیت زدایی با حرکات چشم و بازپردازش بر کاهش ترس از صحبت کردن در مقابل جمع

ترس از صحبت کردن در حضور جمع

از شایع ترین نوع هرا سهای اجتماعی به شمار م یآید (اسکات، 2000 مانوزا و همکاران، 1995(

این اختلال به عنوان یک اختلال چند وجهی تشخیص داده شده است و مانند شکل اصلی

اضطراب، مجموعه ای از رویدادهای فیزیولوژیکی، رفتار کلامی، و اعمال حرکتی را در بر می گیرد

)دانش، 1376 ). ترس از صحبت کردن در حضور جمع، با کاهش کارآمدی در ارتباط کلامی، به

اجتناب فرد از آغاز کردن یا ادامه دادن گفتگوها در گروه، کلاس، ملأ عام، یا مهمانی ها منجر

می شود، ایجاد ارتباط با مراجع قدرت و همکاران را با مشکل مواجه می سازد و پیامدهای نامطلوبی

را از نظر تحصیلی، حرفه ای، اجتماعی و جز آن برای فرد به بار م یآورد (ویت و همکاران،

2005). مطالعات نشان داد هاند که این اختلال با درآمد کم، تحصیلات پایین و افزایش بیکاری

.( همبستگی دارد (آندرسون و همکاران، 2005(

به دنبال موج مداخله ای رفتاری نظیر حساسیت زدایی منظم در سا لهای 60 و 70 ، به

حرکت درما نهای شناختی در ده ههای اخیر م یرسیم که همگی درصدد کاهش آلام روانی

انسان ها از جمله اختلال های اضطرابی بوده اند. از سال 1987 شیوه ای ترکیبی از میان شیوه های

مختلف مطرح می شود که در آن به گفته بنیانگذارش فرانسین شاپیرو ( 1995 ) عناصری از

شیوه های درمانی گوناگون در آن ادغام شد هاند. در این شیو هی روان درمانی، درمان از طریق

تحریک حرکات چشم، حساسی تزدایی و بازپردازش اطلاعات در ذهن مراجع است. این شیوه که

داشته است به مرور (PTSD) در ابتدا بیشترین کاربرد را در مورد اختلال استرس پس از سانحه

در حیطه های بسیار متنوع از اختلالای روانی و رفتاری کاربرد پیدا کرده است (شاپیرو، 2007(

(Eye Movement کارآیی شیوة حساسیت زدایی با حرکات چشم و بازپردازش

در زمینه ی کاهش انواع اضطراب ها Desensitization and Reprocessin; EMDR)

بسیار موفق بوده است (اسکات، 2000 ). از جمله توانمندی های این شیوه، سرعت اثر بخشی آن

است که در پاره ای تحقیقات به اثبات رسیده است (دولت آبادی، 1387(

برای درمان فوبیها و اختلال پانیک به EMDR تحقیقات نشان داد هاند که استفاده از

؛1997 ،Goldestein و Feske) کاهش سریع ترس و نشان ههای بیماری منجر می شود

به EMDR 1996 ). درمان اضطراب صحبت کردن در مقابل جمع به وفور در ادبیات ،Nadler

هالن ، (King) 1995 ). در مطالعه ای که توسط کینگ ،Spates ، چشم می خورد (فاولی

1999 ) برروی 119 شرکت کننده مبتلا به ) (Nash) و ناش (Strassle) استراس ،(whalen)

بر EMDR اضطراب صحبت کردن در مقابل جمع انجام گرفت. محققان از اثر بخشی روش

کاهش این اضطراب گزارش داد هاند. (به نقل از اسکات، 2000 ). از سوی دیگر تحقیقاتی که برای

بر درمان هراسها انجام گرفت هاند EMDR به دست دادن شواهد تجربی معتبر برای اثر بخشی

با شکست مواجه شده اند. اگر چه این نتایج را م یتوان تا حدودی به مشکلات روش شناختی

موجود در مطالعات موجود نسبت داد. اما این امکان نیز وجود دارد که ممکن است اثرات

و (Broeke Ten) بروک ،(De Jongh) بر این اختلالات پایدار نباشد. دی جان EMDR

برای درمان خاطرات آشفته و EMDR 1999 ) پیشنهاد کرده اند که ) (Renssen) رنسن

آسیب های مربوط به این خاطرات مؤثر است. علاوه بر این ممکن است که این درمان برای

اختلالات اضطرابی که به دنبال تجارب آسیب زا بوجود آمده اند مؤثر باشد. وبرای اختلالات با

شروع نامشخص کمتر مؤثر باشد (انستیتودرمان حساسیت زدایی با حرکات چشم و بازپردازش).

با در نظر داشتن ناهمخوانی موجود در ادبیات پژوهش و همچنین با توجه به تک وجهی

بر کاهش ترس از EMDR بودن سنجش اثر بخشی، پژوهشگر به بررسی اثر بخشی تکنیک

صحبت کردن در جمع پرداخته است ودر سنجش اثربخشی این تکنیک سعی شده است دو وجه

غالب این اختلال (فیزیولوژیک و شناختی) مورد ارزیابی قرار گیرد. هدف پژوهش حاضر بررسی

اثربخشی حساسیت زدایی با حرکت چشم و بازپردازش بر کاهش ترس از صحبت کردن در مقابل

جمع بوده است.

روش

شرکت کنندگان و طرح پژوهش

طرح پژوهش مورد استفاده در این تحقیق، طرح نیمه آزمایشی پیش آزمون-پس آزمون با گروه

کنترل بود- شرکت کنندگان در پژوهش حاضر شامل کلیه دانشجویان دختری است که در

دانشکده روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی از طریق فراخوان برای شرکت در درمان مراجعه

کردند.

ابزار

توسط پال PRCS خود گزارش دهی درباره اعتماد به نفس به عنوان یک سخنران » مقیاس

1966 ) براساس پژوهش های گسترده او درباره اضطراب سخنرانی ارائه شد. این مقیاس از30(

ماده تشکیل شده است که 15 ماده آن در رابطه با برداشت های منفی (فکر یا احساس) آزمودنی و

15 ماده دیگر در رابطه با برداش تهای مثبت وی می باشد.

در این پرسشنامه فهرست محرک- پاسخ اضطراب 15 کیفیت پاسخ (از قبیل ضربان قلب، عرق

کردن، تنش، فشار و...) توسط خود آزمودنی، با توجه به وضعی که به هنگام سخنرانی احساس

را S-R ، می کند براساس مقیاس 5 درجه ای آن سنجیده م یشود. بالاترین همبستگی پرسشنامه

تیلور و بعد با مقیاس MA با آزمون اضطراب امتحان ماندلر و ساراسون و سپس با مقیاس

کتل گزارش کرده اند. افزون بر این، همبستگی آزمون با دیگر آزمونهای IPAT اضطراب

اضطراب بالاتر از همبستگی آزمونهای دیگر با یکدیگر است که این امر مؤید روایی پرسشنامه

.( اضطراب است (دانش، 1376 S-R

مراحل اجرای آزمایش

هر یک از آزمودنی های گروه آزمایش 3 جلسه ی 45 دقیقه ای براساس راهنمای درمان

مورد درمان قرار گرفتند. بر روی هر یک از شرکت کنندگان"مقیاس خود گزارش دهی درباره

اعتماد به نفس پال" و پرسشنامه محرک- پاسخ اضطراب اندلر و همکاران اجرا شد. از میان این

مراجعان 65 نفر به عنوان بیمار دچار اضطراب سخنرانی تشخیص داده شدند. سپس از میان آنها

و (n = 30 نفر به صورت تصادفی انتخاب شد وبه صورت تصادفی هم در دو گروه آزمایش ( 15

جایگزین شدند. قبل و بعد از مداخله، دو پرسشنامه فوق جهت تکمیل در اختیار (n = کنترل ( 15

مجموعه مقالات سومین کنگره انجمن روان شناسی ایران

99

دو گروه گذاشته شد و در نهایت نتایج بدست آمده از طریق پرسشنامه ها مورد تجزیه و تحلیل قرار

گرفت.

نتایج

برای بررسی تفاوت معنادار بین میانگی نهای تعدیل شده نمرات اعتماد به نفس سخنرانی و نمرات

پرسشنامه محرک – پاسخ در دو گروه آزمایش و کنترل، از آزمون تحلیل کواریانس استفاده شد.

آزمون تحلیل کواریانس نشان داد که میانگین های تعدیل شده نمرات "اعتماد به نفس سخنرانی

F= 37/21, Df = و "پرسشنامه محرک- پاسخ" ( , 1 (F= 20/99, Df =1, α= 0/01)

در دو گروه دارای تفاوت معنادار می باشد و نشان داد که افراد گروه آزمایش نمرات (α= 0/01

بیشتری را در مقیاس اعتماد به نفس سخنرانی داشتند و همچنین علائم اضطراب کمتری را

تجربه کرده بودند. لذا بر اساس نتایج اخیر فرض صفر رد می گردد و دو فرضیه تحقیق که در

قسمت بیان مساله به آن اشاره شد، مورد تایید قرار م یگیرد.

بحث

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر بخشی تکنیک حساسیت زدایی با حرکات چشم و بازپردازش

بر کاهش اضطراب صحبت کردن در حضور جمع انجام شده است. بنا بر نتایج (EMDR)

پژوهش حاضر، میان یافت ههای این بررسی و دیگر بررس یها ی مربوطه، هماهنگی و همخوانی

میزان EMDR دیده می شود. آرنولد الیسون ( 2004 ) در پژوهشی نشان داده است که تکنیک

اعتماد به نفس را افزایش م یدهد و علائم جسمانی اضطراب را کاهش م یدهد. این افزایش

را می توان به جنبه های موجود در EMDR اعتماد به نفس در سخنرانی در نتیجة اجرای تکنیک

از قبیل؛ شناسایی خود سنجی های منفی و ترکیب مؤلف ههای شناخت، احساس EMDR تکنیک

وخاطره نسبت داد. در رابطه با شناسایی افکار منفی، وقتی در جریان درمان، بیماران بتوانند خود

سنجی منفی را که از آسیب روانی حاصل شده است شناسایی کنند، این خود م یتواند به درک

با مرتبط نمودن جنب ههای اولیه EMDR غیرمنطقی بودن آن کمک کند. همچنین تکنیک

آسیب از طریق تمرکز بر تصویر، شناختواره منفی و احساسهای بدنی به بیمار کمک می کند تا به

اطلاعات مختل کننده دسترسی پیدا کند. این اطلاعات، متعاقباً از طریق شناختواره مثبت با

اطلاعات هیجانی تصحیح کننده تلفیق می شود و گره می خورد.

و اثر بخشی این تکنیک ارائه شد، EMDR با توجه به آنچه که در رابطه با تکنیک

به آزمودنی های گروه آزمایش کمک کرد تا بتواند هم EMDR می توان گفت که اجرای تکنیک

اعتماد به نفس خود را به عنوان یک سخنران افزایش دهند و هم علائم جسمانی اضطراب

سخنرانی خود را تا حدودی کاهش دهند.

هراس سخنرانی با زندگی شخص تداخل زیادی پیدا می کند و مبتلایان به آن نقایص جدی

در مسائل اجتماعی، شغلی و تحصیلی دارند. همچنین این اختلال با افزایش درجات مشکلات

رفتاری مانند مدرسه گریزی، فرار از خانه، افت تحصیلی، اجتناب از بازی ها و فعالیت های

اجتماعی و دروغگویی همراه است. مطالعات زیادی نشان داده اند که این اختلال با درآمد کم،

تحصیلات پایین و افزایش بیکاری همبستگی دارد (آندرسون و همکاران، 2005 ). لذا باید درصدد

ضمن بالا بودن مهارتها ،EMDR بود تا با اعمال و کاربست تکنی کهای ساده و مؤثر از قبیل

وکارکردهای اجتماعی افراد، اضطراب ناشی از صحبت کردن در حضور جمع را تا سطح حداقل

ممکن تعدیل نمود. وبه این ترتیب راه را برای شکوفا ساختن توانمندیهای بالقوه آنها هموار سازیم.

نتایج این پژوهش در راستای اثر بخشی این دست از تکنیکها بر کاهش اضطراب سخنرانی افراد

می باشد.

لذا با تکیه بر نتایج این تحقیق می توان گفت که متخصصان بالینی و رواندرمانگران

به EMDR می توانند برای درمان اضطراب صحبت کردن در مقابل جمع، از رویکرد درمانی

عنوان یک رویکرد رواندرمانی موثر، سود جویند.

منابع

دانش، عصمت ( 1376 ). بررسی علل و پیامدهای اضطراب سخنرانی در دانشجویان دانشگاه و تاثیر

روش خود آموزش دهی بر کاهش آن. رساله دکتری منتشر نشده. دانشکده علوم

انسانی، دانشگاه تربیت مدرس.

دولت آبادی، شیوا ( 1378 ). معرفی شیوه درمان مبتنی بر حرکات چشم، حساسیت زدایی و باز

پردازی اطلاعات (ای. ام.دی.آر) و مقایسه اثر بخشی آن با شیوه درمان حساسیت

زدایی منظم در درمان خاطر ههای آزار دهنده در یک نمونه از دختران دانشجو در

تهران. رساله دکتری چاپ نشده. دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علا مه

دکتر جلیل اصلانی، دکترای روانشناسی هستم اگر در این زمینه سوالی دارید میتوانم .به شما مشاوره دهم

سوال خود را بنویسید ...
دکتر جلیل اصلانی
اثربخشی برنامه ی تلفیقی روانی - آموزشی بر سبک تبیین بدبینانه ی دانش آموزان با ناتوانی های یادگیری

اثربخشی برنامه ی تلفیقی روانی - آموزشی بر سبک تبیین بدبینانه ی دانش آموزان با ناتوانی های یادگیری

هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی برنامه ی تلفیقیِ روانی - آموزشی بر سبک تبیین بدبینانه دانش آموزان با ناتوانی های یادگیری بود. این مطالعه ی نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. نمونه ی پژوهش شامل 30 دانش آموز میتلا به اختلال یادگیری در مرکز ناتوای های یادگیری شهر همدان است که به صورت به (n= و کنترل( 15 (n= در دسترس انتخاب و در دو گروه آزمایش( 15صورت تصادفی جایگزین شدند. برای جمع آوری داده های پژوهش از آزمون هوش ریون، آزمون ریاضی کی- مت، آزمون خواندن و پرسشنامه سبک های اسناد کودکان استفاده شد. آموزش برنامه تلفیقی در 10 جلسه به مدت یک ماه برگزار شد. نتایج تحلیل کواریانس نشان داد که برنامه ی تلفیقی روانی - آموزشی بر کاهش سبک تبیین بدبینانه ی دانش آموزان با ناتوانی یادگیری به صورت معن یداری تأثیر دارد. این نتایج می تواند پشتوانه ای برای کاربست مداخلات عاطفی- هیجانی در کنار دوره های آموزش تحصیلی برای دانش آموزان با ناتوانی یادگیری باشد

اثربخشی حساسیت زدایی با حرکات چشم و بازپردازش بر کاهش ترس از صحبت کردن در مقابل جمع

اثربخشی حساسیت زدایی با حرکات چشم و بازپردازش بر کاهش ترس از صحبت کردن در مقابل جمع

ترس از صحبت کردن در حضور جمع یکی از شایع ترین نوع هراسهای اجتماعی به شمار می آید . پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر بخشی تکنیک حساسیت زدایی با حرکات چشم و بازپردازش بر کاهش اضطراب صحبت کردن در حضور جمع انجام شده است. افراد نمونه از بین دانشجویان دختر دانشکده روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی به روش نمونه گیری داوطلبانه انتخاب شدند. طرح پژوهش، از نوع نیمه آزمایشی پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل بود. ابزارها ، مقیاس خود گزارش دهی پال درباره اعتماد به نفس به عنوان یک سخنران و پرسشنامه محرک- پاسخ اضطراب سخنرانی بود. نتایج نشان داد تفاوتها معنادار است. لذا نتایج حاکی از اثر بخشی این تکنیک در کاهش اضطراب صحبت کردن در مقابل جمع و افزایش اعتماد به نفس سخنران است. ازینرو می توان گفت که متخصصان بالینی و رواندرمانگران می توانند برای درمان اضطراب صحبت کردن در مقابل جمع، از رویکرد درمانی فوق الذکر سود جویند.