گفتگوهای من
نمی توانید صدا را گوش کنید؟ می توانید آن را بخوانید

چگونه با فرزندمان که در سن بلوغ است رفتار کنیم؟

با سلام. دکتر مریم وحید مقدم، متخصص اعصاب و روان و روان درمانگر و از پزشکان مشاور دکتر ساینا هستم.

در این مقاله راجع به مبحث بلوغ نوجوانی و چگونگی برخورد با آن توضیحاتی خواهم داد.

"این مطلب برای چه کسانی مناسب است؟"

این مطلب کمک شایانی به والدینی که فرزندانشان در سن بلوغ هستند خواهد کرد. همچنین توصیه میکنم اگر هنوز فرزند ندارید یا فرزندتان به سن بلوغ نزدیک نیست، شما هم شنونده یا خواننده این مطلب باشید.

بلوغ نوجوانی یعنی چی؟

در ابتدا باید این نکته را ذکر کنم که رابطه والد و کودک از بدو تولد شروع میشود. اگر این رابطه در طول رشد کودک (از نوزادی تا نوجوانی) درست شکل بگیرد، در زمان بلوغ میتواند به والدین در برقراری ارتباط با نوجوانشان کمک کند.
وقتی کلمه بلوغ را میشنویم اولین چیزی که به ذهن میرسد این موضوع است که بچه ای که تا دیروز سر به زیر، حرف گوش کن بوده ناگهان دچار پرخاشگری، بی صبری و از کوره در رفتن شده، در ارتباط ها خیلی زود ناراحت شده و زود بهش برمیخورد؛ گاهی کارهایی میکنه که برای والدین خنده دار یا خجالت آور است. انگار می خواهد ادای بزرگترها را دربیاورد ولی جسمش از او عقب مانده است. سوالی که برای والدین مطرح میشود این است که با این همه ادعا، توقع و ناسازگاری جدید باید چه برخوردی با نوجوانی که وارد سن بلوغ شده داشته باشیم و اینکه چطور میتوانیم رابطه خود را در این دوران حفظ کنیم تا نوجوانمان را از خطراتی که در جامعه متوجهش است محافظت کرده باشیم.

علائم روانی و جسمی بلوغ نوجوانی چه چیزهایی هستند؟

همه ی ما بزرگتر ها دوران بلوغ را پشت سر گذاشتیم، و میدانیم که طی مدت کوتاهی تغیرات جسمی مثل یک طوفان همه چیز را زیر و رو میکنند و

"یک بدن جدید برای توانایی تولید مثل بر روی خاطره ای از کودکی ساخته میشه."

ما در مغز غده ای به نام هیپوفیز داریم. غده هیپوفیز، مثل ساعتی که کوک شده باشد، در سن خاصی شروع به تحریک ترشح هورمون های جنسی در بدن کرده و به این ترتیب بلوغ آغاز خواهد شد. زمان بلوغ بطور طبیعی در دختران بین 9 تا 16 سالگی و در پسران 10 تا 16 سالگی هست.

بلوغ زودرس و دیررس چیست و در چه عواملی باعث آنها میشوند؟

اگر زودتر از این بازه سنی شروع شود بلوغ زودرس و اگر دیرتر اتفاق افتد بلوغ دیررس نام میگیرد. اگر فرزندتان دچار بلوغ زودرس و دیررس شود باید با یک متخصص غدد مشورت کنید. عواملی مثل نژاد، آب و هوا، وراثت، نوع تغذیه و حتی وزن میتوانند روی شروع زمان بلوغ تاثیر داشته باشند.

با فرزندانمان در دوران بلوغ چگونه رفتار کنیم؟

سوال اصلی که در این قسمت به آن پاسخ خواهیم داد این موضوع است که

"چطور میتونم دوره بلوغ و نوجوانی بهتری برای فرزندم بسازم؟"

اگر ما به تغیرات جسمی و روانی که در بدن در حال اتفاق افتادن است آگاهی داشته باشیم بهتر میتوانیم تغیرات در رفتار و جسم فرزندمان را درک کنیم، طبیعتا درک بهتر از بلوغ منجر به مدیریت بهتر ما در قبال نوجوانمان می شود. پس در ابتدا لازم میدانم راجع به چیستی تغییرات بلوغ در پسرها و دخترها

تغییراتی بلوغ نوجوانی در پسران چگونه است؟

به طور مثال یک پسر را در نظر بگیرید که در حال بالغ شدن است. در طول زمان اندام تناسلی اش رفته رفته بزرگ تر، رشد موهای صورت و بدنش بیشتر میشود، نسبت به جنس مخالف احساساتی در درون پیدا میکند و گاه التیام شبانه را با رویاهای جنسی تجربه میکنه. این نشانه ها میتواند در سن 10 تا 12 سالگی شروع شود. برای والدین سخت است که در رابطه با این موارد با نوجوانشان تبادل نظر کنند؛ شاید اگر این افکار در یک جوان بالغ و عضلانی بود این کار آنقدر سخت به نظر نمیرسید ولی واقعیت این است که چند سال طول خواهد کشید تا هورمون ها بدن پسرها را به بدن یک مرد بالغ عضلانی با یک صورت ریش دار و صدای بم تبدیل کنند.

تغییرات بلوغ نوجوانی در دخترها چگونه است؟

بلوغ در دخترها با شروع اولین سیکل عادت ماهیانه میافتد. بلوغ نوجوانی در دخترها به مرور در بازه 9 تا 16 سالگی بوجود می آید. سرعت تغیرات جسمی در دخترها نسبت به پسرها بیشتر است. از جمله تغییراتی که در آنها بوجود می آید میتوان به بزرگ شدن سینه ها و لگن، افزایش وزن، و بروز احساسات نسبت به جنس مخالف اشاره کرد. اگر بخواهم بصورت ساده توضیح دهم اتفاقات جدید در بدن دختران مثل یک بولدوزر جسم و روح را شخم زده تا یک بنای بالغ ساخته شود (این تغییرات در بدن کاملا عادی میباشد).
برای یک نوجوان زیبا به نظر رسیدن و پسندیده شدن و مورد تایید بودن، بخصوص بین هم سن و سال های خودش، خیلی مهم است. حالا تصور کنید جوش صورت، افزایش وزن، بزرگی بینی، بزرگی سینه ها در، کوتاه بودن قد در دخترها چقدر میتواند برایشان مسئله ساز باشد.

 

برگردیم به پرسش اصلی این قسمت، چطور باید با یک جسم و روح طوفان زده، پریشان، و نامتعادل برخورد کنیم؟

  • بپذیریم که فرزندمان دیگر کودک نیست

اولین نکته در پاسخ به این سوال این است که شما بعنوان والدین نوجوان باید بدانید که با یک نوجوان در حال بلوغ طرف هستید نه یک کودک و نه یک انسان بالغ. توجه به این یک نکته نصف مشکلات بین خانواده ها را حل میکند. در واقع نوجوانان، جسم کودک با ذهن در حال بلوغ را در کنار هم دارند و همین تضاد در بوجود آمده فرزندمان مشکلاتی ایجاد میکند؛ ما باید کم کم یاد بگیریم که کودک  ما در حال بزرگ شدن است و با او باید مثل یک انسان بالغ (نه کاملا بالغ) برخورد کنیم.

  • توضیح و آموزش مسائل جنسی به نوجوانان در سن بلوغ 

یکی دیگر از رفتارهایی که برای والدین در دوران بلوغ بسیار اهمیت دارد، توضیح، آموزش، و پاسخ به سوالات جنسی از مرحله کودکی تا نوجوانی به فرزندمان است.

در هر سن موضوعاتی راجع به مسائل جنسی به فرزندمان باید آموزش دهیم (با رعایت اصول روان شناختی و مشورت با روان شناس). سوالاتی در مورد مسائل جنسی در زمان بلوغ برای فرزند شما ایجاد خواهد شد و اگر ما بعنوان والدین پاسخگوی این دغدغه های ذهنی نباشیم، نوجوانان راه های جایگزینی برای به جواب رسیدن پیدا میکنند. لازم به ذکر است که در بحثی جداگانه راجع به موضوع مهم آموزش جنسی توضیح خواهم داد. در این مقاله از دانستنی های سلامت دکتر ساینا شما یاد خواهید گرفت از کودکی تا نوجوانی چه مواردی را به فرزندانتان آموزش دهید.
حدودا در سن 10 تا 12 سالگی باید به زبان ساده تفاوت اندام تناسلی زن و مرد، و چگونگی تولید مثل در انسان را به نوجوان آموزش دهید. باید برای فرزندمان این مساله را شفاف کنیم که عضو تناسلی به عنوان یکی از اعضای بدن مثل هر عضو دیگر کاربرد خاص خود را دارد؛ در صورتی که این مسائل بصورت صحیح برای نوجوان توضیح داده شود دیگر برای پاسخ به سوالات و ابهامات ذهنی مجبور به جستجو در فضای مجازی یا تبادل نظر با دوستانش نیست. (مطرح کردن سوالات جنسی و پاسخ به آنها حتما باید با مشورت دکتر روانشناس انجام شود)

  • برخورد درست با پرخاشگری و عصبی شدن نوجوان

از دیگر چالشهایی که بین والدین و نوجوانان در سن بلوغ وجود دارد، چگونه برخورد کردن با پرخاشگری و از کوره در رفتن نوجوان است.
در ابتدا باید بدانیم که تغییرات در خلق و خو و رفتار نوجوانان یک مسئله کاملا طبیعی در سیر تکاملی آنها است. ولی از آنجایی که خیلی از مشکلات مربوط به روانپزشکی به طور همزمان در سن بلوغ بروز پیدا میکند باید مراقب باشیم که هر تغییر رفتاری که برای نوجوان یا اطرافیان دردسرساز بود، تاکید میکنم در صورتی که دردسرساز بود، حتما باید به طور تخصصی و با مراجعه به متخصص اعصاب و روان مورد بررسی قرار بگیرد.
نکته بسیار مهمی که باید در نظر داشته باشیم این است که تحت هیچ شرایطی نوجوان را به دلیل بد رفتاری از خود طرد نکنیم و رفتار سختگیرانه ای مثل از خونه بیرون کردن نشان ندهیم.
طرد شدن توسط والدین نوجوان را به سمت دوستانی سوق میده که دقیقا عقایدی متضاد عقاید والدین دارند. یکی از روشهای درست برای مواجهه با پرخاشگری در نوجوانان به این ترتیب است که بعد از فروکش کردن هیجان منفی، از طرف نوجوان و والدین، میتوانیم محیط آرامی برای حل اختلافات ایجاد شده و بررسی دلیل رفتار پرخاشگرانه ایجاد کنیم. و به صورت فعال به نظرات نوجوان گوش بدیم. در صورتی که نمیتوانیم چنین شرایطی را برای گفتگو با فرزندمان فراهم کنیم از یک متخصص در امور نوجوانان باید کمک بگیریم.

راهنمایی در مسائل احساسی و عشق های نوجوانی

مسئله ی بعدی که پدر و مادرها باید به آن توجه ویژه ای داشته باشند صحبت و گفتگو حول مسائل احساسی یا تجربه ی اولین عشق است که در نوجوانان بسیار شایع است و متاسفانه ما به عنوان والدین نمیدانیم باید چه واکنشی داشته باشیم.
در بهترین حالت یک رابطه خوب بین والدین و کودک رابطه ای است که از کودکی بصورت درست شکل گرفته است. این مدل رابطه باعث میشود تا نوجوان در زمان بلوغ احساساتش را با ما در میان بگذارد.
در برخورد با این احساس عمیق، کوچک ترین برخورد تندی می تواند نوجوان را از لحاظ عاطفی از ما بسیار دور کند. مهمترین نکته در برخورد با نوجوان این است که برایش شنونده خوبی باشیم.

شنونده خوب چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

اگر بخواهیم خصوصیات یک شنونده خوب را بشناسیم میتوانیم به موضوعات زیر اشاره کنیم.

  • بگذاریم طرف مقابل حرف خود را تا آخر بزند و صحبتش را قطع نکنیم.
  • وقتی هنوز حرف و گفت و گو تمام نشده، پاسخ و راه حل ارائه نکنیم.
  • اگر در میان صحبت های نوجوانمان کاری بازگو شود که از نظر ما نباید انجام میشد و خیلی برای ما خیلی ناراحت کننده است، باید سعی کنیم عکس العملمان به موضوع مطرح شده را کنترل کنیم تا اطلاعاتی که فرزندمان منتقل میکند تکمیل شود.
  • اگر کودک یا نوجوان بداند که با گفتن حقایقی که با آنها درگیر است به طور ناعادلانه تنبیه یا تخریب میشود رابطه خود با خانواده را قطع کرده و خلا بوجود آمده را با گروه همسالانش پر میکند. همگی میدانیم که گروه همسالان همیشه برای نوجوان در اولویت بوده و ما هیچ وقت نمیخواهیم و نمیتوانیم جای آن ها را بگیریم. ولی اگر در آرامش پذیرای فرزند نوجوانمان باشیم، میتوانیم در کنار دوستانش به عنوان یک تکیه گاه امن برایش باقی بمانیم. نکته ای وجود دارد، منظور از رابطه ی خوب رابطه ای دوستانه همراه با پایبند بودن به قوانین خانواده است. این قوانین در هر سنی متناسب با توانایی های کودک و با هدف نظم دادن به ذهن کودک و نوجوان وضع میشود. همانطور که در ابتدای بحث گفتم رابطه ی والدین با فرزندان از بدو تولد شکل میگیرد و اگر این رابطه درست شکل گرفته باشه در دوران نوجوانی رابطه به شکل یک کمان خم میشه ولی نمیشکند.

از دکتر مریم وحید مقدم چه سوالاتی باید در رابطه با بلوغ نوجوانی بپرسم؟

برای دریافت مشاوره آنلاین یا تلفنی از دکتر مریم وحید مقدم راجع به بلوغ نوجوانی از طریق گزینه دریافت مشاوره اقدام کنید.

برای مشاوره بهتر میتوانید از لیست سوال های زیر استفاده کنید: 

  • مشاوره آنلاین یا تلفنی برای تشخیص بلوغ زودرس و دیررس
  • مشاوره آنلاین یا تلفنی برای مشورت راجع به برخورد مناسب با نوجوان مبتلا به بلوغ زودرس و دیررس
  • مشاوره آنلاین یا تلفنی برای مشورت راجع به روش های درست برخورد با دختر یا پسر پرخاشگر و عصبی
  • مشاوره آنلاین یا تلفنی برای مشورت راجع به مطرح کردن صحیح مسائل جنسی با فرزندمان
  • مشاوره آنلاین یا تلفنی برای مشورت راجع به برخورد صحیح به مسائل احساسی فرزندمان در دوران بلوغ 
  • مشاوره آنلاین یا تلفنی برای کمک گرفتن برای تبدیل شدن به شنونده خوب برای نوجوان
  • و دیگر دغدغه هایی که این مقاله برای شما در رابطه با بلوغ ایجاد کرده 

دکتر مریم وحید مقدم، روانپزشک ( سلامت جنسی ) هستم اگر در این زمینه سوالی دارید میتوانم .به شما مشاوره دهم

سوال خود را بنویسید ...
دکتر مریم وحید مقدم