یائگی چیست - دانستنی های سلامت - دکتر ساینا - دکتر طاهره محمود وند

یائسگی چیست؟

15 روز قبل خواندن 5 دقیقه

با سلام دکتر طاهره محمودوند هستم جراح و متخصص زنان و زایمان از پزشکان مشاور دکترساینا امروز در خدمت شما هستیم در مورد یائسگی با هم صحبت کنیم.

یائسگی چیست؟

یائسگی به معنای قطع دائمی قاعدگی ها به مدت یکسال کامل هست.

در چه سنی فرد دچار یائسگی میشود؟

سن یائسگی به طور میانگین حدود 51 سالگی هست.

یائسگی به صورت ژنتیکی در سنین مختلف مشخص می شود، یعنی سنی که بستگان مادری و پدری یائسگی را تجربه کردند در تعیین سن فرد کاملا دخیل هست.

سن یائسگی را یکسری عوامل ممکن است جلوتر بیندازند یا به عبارتی به خاطر این مواردیائسگی زودرس ایجاد می شود.

 یائسگی زودرس یا نارسایی زودرس تخمدانی را POF می نامند. یائسگی زودتر از 40 سالگی را تقریبا یک درصد از خانم ها تجربه میکنند.

علل یائسگی زودرس

 یائسگی زودرس علل مختلفی دارد.از طریق مواد سمی تخمدانی، شیمی درمانی، رادیوتراپی، یااختلالات کروموزونی یا اختلالات اتوایمیون(Autoimmune)و خودایمنی و یکسری عوامل دیگر مثل مصرف دخانیات صددرصد تو نارسایی زودرس تخمدان و یائسگی زودرس دخیل هستند.

رابطه سیگار و یائسگی

یائسگی زودرس کاملا به دُز مصرف دخانیات وابسته است. سن یائسگی فردی که تعداد نخ بیشتری سیگار میکشد خیلی زودتر رقم می خورد.

 حتی فردی که سابقه مصرف دخانیات داشته و الان استفاده نمی کند احتمال آسیب دیدگی تخمدان و ایجاد یائسگی زودرس را دارد.

رابطه تخلیه رحم (هیسترکتومی) و یائسگی

خانم هایی که سابقه جراحی تخمدان، جراحی هیسترکتومی(Hysterectom) و تخلیه رحم داشته باشند و حتی اگر تخمدان ها رو هم حفظ کنند باز هم ممکن است سن یائسگی شان زودتر اتفاق بیافتد.

  عواملی دیگری مثل گیاه خوار بودن چپ دست بودن و زندگی در ارتفاعات تا حدی تو سن یائسگی دخیل هست و می تواند سن یائسگی را جلوتر بیندازد.

 اما وضعیت تاهل فرد که متاهل هست یا مجرد وضعیت اقتصادی اجتماعی فرد، نژاد، قد فرد روی pof و نارسایی زودرس تخمدان کاملا بی تاثیر هست.

 برخلاف سن شروع پریود و مِنارک با توجه به بهبود سطح بهداشت و تغذیه مناسب در سال های اخیر شیوع یائسگی زودرس کم تر شده است. اما سن یائسگی کاملا ثابت مانده است.

علائم یائسگی

 علایم و نگرانی هایی درسلامت خانم یائسه مطرح هست که در ادامه به آن ها میپردازیم.

گُر گرفتگی در یائسگی

 علایم وازوموتور (vasomotor)، 75 درصد از خانم ها در یائسگی زودرس، گُرگرفتگی های راتجربه می کنند، مثل هات فِلش(hot flash)، در واقع به صورت ناگهانی پوست سر و گردن قرمز شده، ضربان قلب فرد بالا رفته و فرد احساس گرمای شدید می کند. و گاها با عرق شدید بدن در عرض چند ثانیه یا چند دقیقه خاتمه پیدا می کند ندرتا تا یک ساعت هم ممکن است طول بکشد. دفعات و شدت آن در شب بیشتر است و فرد را از خواب بیدار می کند و باعث استرس در فرد می شود. این علائم کیفیت زندگی فرد را مختل می کنند. افرادی که سابق بر یائسگی سن های جوانی، pms شدیدتری داشته اند. به علائم وازوموتور و گُر گرفتگی  حتی اگر پیش از آن قاعدگی شدیدتری داشته اند احتمال زیاد مبتلا می شوند.

خانم یائسه چه کارهایی را باید انجام دهد تا کمتر از گرکرفتگی ناشی از یائسگی اذیت شود. محیط خنک تعداد و شدت این حملات را کم می کند کاهش دمای محیط، پوشیدن لباس خنک و سبک، کاهش وزن، قطع مصرف سیگار صددرصد در کاهش این علائم گُرگرفتگی موثر هست.

اتروفی یا خشکی واژن

دومین نگرانی درسلامت خانم یائسه اتروفی (atrophy) و خشکی ادرار تناسلی است. فرد یائسه دچار خشکی واژن می شود. خارش شدید دیسپارونی(dyspareunia) یا درد شدید موقع نزدیکی، تکرر ادرار از موارد دیگر است.

این علائم را می شود با مصرف ژل های لوبره و حتی ژل هورمونی پرومالین کاهش داد.

پوکی استخوان (استئوپروز) ناشی از یائسگی

نگرانی سوم در سلامت خانم یائسه استئوپروز(osteoporosis) یا پوکی استخوان هست.

پوکی استخوان بی سروصدا و پنهان سلامت خانم یائسه را تهدید می کند. غربالگری پوکی استخوانی یا استئوپروز با تست تراکم استخوان انجام می شود. در واقع یکسری عوامل هستند که باعث می شوند یک خانم یائسه زودتر به پوکی استخوان مبتلا شود.

احتمال بروز پوکی استخوان در خانم هایی که جثه کوچکتری دارند، سابقه شکستگی استخوان داشته اند، سابقه یائسگی زودرس دارند، یا جراحی تخمدان داشته اند بیشتر است.

عوامل تشدید پوکی استخوان

مصرف سیگار،بی تحرکی،کمبود کلسیم و لبنیات در سبد غذایی و کمبود ویتامین d3 بیماری های مزمن مثل کلیوی و یا پرکاری تیروئید و مصرف داروهایی نظیر کورتون عواملی هستند که احتمال پوکی استخوان در خانم ها را تشدید می کند.

راه های پیشگیری از پوکی استخوان در یائسگی

برای پیشگیری این مسائل برای خانم های یائسه موارد زیر توصیه می شود:

  • ورزش منظم
  • ترک دخانیات به خصوص سیگار
  • کاهش وزن
  • مصرف روزانه هزار تا هزار و پانصد میلی گرم کلسیم
  • مصرف روزانه 400 تا 800 واحد ویتامین d3
  • مصرف داروهای هورمونی بنا به تجویز پزشک

آثار روحی و روانی یائسگی

نکته آخر در مورد آثار روانی یائسگی است. با توجه به اختلال در خواب و گُرگرفتگی و همچنین مقداری اختلال در فعالیت های روزانه باعث می شود خلق و خو فرد مبتلا کمی بهم بریزد ولی به هیچ عنوان نباید شخص نباید تصور کند دچار افسردگی شده است. به همین منظور فرد  باید به سراغ علاقه مندی های خود رفته و شرایط را با توجه به وضعیت جسمی خود تغییر دهد.

با تشکر

اگر سوالی در ارتباط با مطلب دکتر طاهره محمودوند در خصوص یائسگی برایتان بوجود آمده میتوانید با کلیک بر روی گزینه ی دریافت مشاوره دغدغه خود را با ایشان مطرح کنید.

3 نفر این مطلب را پسندیده اند
مجوز ها و تاییدیه ها