خواص دارویی  سپستان یا دبق

سپستان یا دبق

Buddy or dad

درختی به ارتفاع حداکثر 12 متر، با تنه صاف و بدون انشعاب است. اندام هوایی پوشیده از کرک های خشن است. برگ ها چرمی، بیضی، ضخیم و دارای دمبرگ بزرگ است. گل ها قیفی شکل، سفید یا مایل به کرم بوده و به صورت مجتمع قرار می گیرند. میوه ها به صورت شفت و پس از رسیدن کروی شکل، به اندازه گیلاس و به رنگ زرد است و کم کم به سیاهی می گراید. مزه میوه ها شیرین است و در حالت تازه دارای آب و موسیلاژ فراوان است. در کتاب استاد قهرمان اشاره شده است که گیاه سپستان که در شرح قدیم آمده است با گونه های مختلف جنس Cordia هم خوانی دارد اما تشخیص دقیق گونه نیاز به مطالعات بیشتر دارد.

ترکیبات سپستان یا دبق

برگ و میوه سپستان حاوی آلکالوئیدهای پیرالوزیدین، کومارین ها، ساپونین ها، ترپن ها و استرول ها است. در برگ ها مقدار بالایی کروم هم وجود دارد.
مواد مهم روغن دانه ها اسیداولئیک، اسیدلینولئیک، اسیدبِهِنیک، اسیدآراشیدیک، اسیداستئاریک و اسیدپالمیتیک است. 
موسیلاژ میوه، بین 13-3 درصد و قابل توجه است.

منبع جغرافیایی سپستان یا دبق

از شرق مدیترانه تا شرق هندوستان به طور بومی وجود دارد و به نقاط دیگر مثل نواحی استوایی آفریقا، آسیا، استرالیا و همچنین اخیراً در آمریکا کشیده شده است. این درخت در ایران غیربومی بوده ولی از زمان های پیش وارد ایران شده و در سواحل و جزایر جنوبی و جنوب کشور (مثل لار، بلوچستان، مکران و ...) کشت می شود.

مضرات سپستان یا دبق

مضعف معده و کبد است. مصلح آن در سردمزاجان گل سرخ و در بقیه عناب می باشد.

تاریخچه سپستان یا دبق

بر طبق منابع تاریخی، میو های C. myxa تا همین اواخر جهت طعم قابضی که هنگام تازگی دارد مورد استفاده قرار می¬ گرفت. در نواحی گرمسیری آفریقا، میوه های رسیده به صورت تازه و میوه های کال هم به صورت ترشی یا تازه خورده می¬شوند. همچنین به عنوان طعم دهنده غذایی کاربرد دارند. دانه ها هم خورده می شوند. در مصر، میوه های خشک شده همچنان در مغازه های ادویه فروشی با نام سپستان (sapistan) به فروش می رسد و کاربرد دارویی دارند. در مصر و خاور نزدیک، پالپ¬های (گوشت میوه) دارای موسیلاژ برای ساخت چسب هایی جهت گیرانداختن پرندگان مهاجر به کار می رود.
میوه های سپستان به صورت انبوه در مناطق گرمسیری آفریقا، خاور نزدیک، خاور میانه و همچنین (در قرن 18 و اوایل قرن 19) در غرب اروپا جهت سرفه، مشکلات ریوی، التهاب مجرای گوارشی و ادراری مصرف سنتی داشته است. همچنین در آفریقا، پالپ میوه جهت درمان اسهال، اسهال خونی، سل، زخم¬ها، تسکین آبسه و دردهای روماتیسمی و ضد کرم به کار گرفته می شود.

خواص سپستان یا دبق

مکیدن میوه در دهان یا آشامیدن آب خیسانده آن، یا جوشانده آن جهت نرم کردن سینه، حلق، خشونت و گرفتگی صدا، سرفه گرم و خشک، تسکین صفرا، عطش، سوزش ادرار ناشی از صفرا، خروج کرم معده، اسهال گرم مزاجان، مواد سوداوی، بلغم شور، اصلاح ادویه مسهله، تبهای گرم صفراوی، دموی، بلغم شور و زخم روده ناشی از ادویه حاد به کار می رود. 

    نگهداشتن سپستان در دهان، در منع نزول مواد به سینه به غایت مفید است.

    قلیل الغذا و مولد رطوبات بلغمیه است.

    لغزاننده (مزلق) مواد در روده ها است به خصوص اگر با آب جوشانده آن حقنه شود.

  ضماد جوشانده در دوشاب جهت بازکردن دمل آزموده شده است. 

 چهار-پنج عدد از برگ های تازه روییده آن به صورت ریز درآمده و یک شب در آب خیسانیده شود و صبح فشار داده و صاف شود جهت جریان منی، سوزش ادرار و مثانه (سوزاک) نافع است.

    پودر پوست سوخته خشک آن که با آتش سوخته شود جهت تسکین درد و زخم مفید است.

پایین مطالب(کانال تلگرام)

مرتبط ها