علائم و راه های درمان سنگ کلیه

نمی توانید صدا را گوش کنید؟ می توانید آن را بخوانید

با سلام. دکتر مسعود نموی، متخصص بیماری های داخلی و از مشاوران دکترساینا هستم. در این مقاله / پادکست قصد دارم توضیحاتی در رابطه با سنگ کلیه خدمت شما ارائه کنم.

سنگ های مجاری ادراری در اثر تغلیض مواد معدنی و گاها آلی تشکیل می شود. (اگر بخواهیم به زبان ساده تر این جمله را بیان کنیم، با رعایت نکردن اصولی که جلوتر به آن ها اشاره می شود، میزان مواد معدنی و آلی مثل کلسیم و ... در بدن زیاد شده و چگالی آن ها در بدن افزایش می یابد. با بالا رفتن چگالی مواد معدنی در نقاطی از بدن (مثل کلیه) رسوب ایجاد می شود و سنگ تشکیل می شود)

سنگ حالب یا میزنای چیست؟

اکثر اوقات سنگ های مجاری ادرار، در کلیه تشکیل می شوند. ولی گاها اتفاق می افتد که سنگ های کلیه و مجاری ادراری در نقاط دیگر مثل حالب (میزنای) و مثانه هم وجود داشته باشند. حالب یا میزنای لوله ای است که کلیه را به مثانه وصل می کند و از این طریق ادرار را از کلیه به مثانه متنقل می کند. سنگ های موجود در حالب معمولا همان سنگ های کلیه هستند که به علت اندازه کوچکترشان همراه با جریان ادرار به سمت پایین حرکت می کنند. جا به جایی این سنگ ها از کلیه به میزنای معمولا با درد شدیدی که ناشی از انقباضات حالب برای پایین آوردن سنگ است، همراه است.

انواع سنگ کلیه از نظر اندازه

بسته به شرایط فرد، سنگ ها می توانند اندازه های مختلفی داشته باشند. سنگ های بسیار ریزی که در اصطلاح به آن ها شن کلیه می گوئیم ممکن است بدون هیچ دردی دفع شوند. معمولا سنگ های با قطر کمتر از پنج میلی متر خودشان دفع می شوند و نیازی به اقدامات پزشکی خاص از قبیل سنگ شکن، لیزر و ... نیست. به صورت کلی، سنگ های بین پنج تا هفت میلی متر بسته به شکل ظاهریشان و عوامل دیگر ممکن است خود به خود دفع بشوند و یا به مداخله پزشکی نیاز داشته باشند. ولی برای دفع سنگ های بزرگ تر از هفت میلی متر معمولا نیاز به اقدامات پزشکی داریم.

چرا سنگ کلیه میگیریم؟

اکثر سنگ ها به خاطر عوامل ژنتیکی و محیطی ایجاد می شوند. از عوامل مهم تشکیل سنگ کلیه می توان به عدم نوشیدن مایعات به میزان کافی، کم تحرکی، اضافه وزن، کلسیم بالا در ادرار (بر اثر مصرف مکمل های کلسیم و ...) و عوامل ژنتیکی اشاره کرد. علاوه بر عوامل مطرح شده همچنین بیماری های مختلفی مثل نقرس، پرکاری غده پاراتیروئید و چند بیماری دیگر نیز می توانند باعث به وجود آمدن سنگ کلیه شوند.

 همانطور که گفتم رسوب ناشی از غلظت بالای مواد معدنی یا آلی در ادرار باعث به وجود آمدن سنگ کلیه می شود. مثلا وقتی غلظت کلسیم در ادرار بالا می رود، باعث رسوب و تشکیل سنگ های کلسیم اگزالات یا کلسیم فسفات می شود.

چند نوع سنگ وجود دارد؟

معمولا سنگ ها به دو صورت طبقه بندی می شوند:

  1. بر اساس موقعیتشان در بدن؛ مثل سنگ کلیه، سنگ حالب، سنگ مثانه
  2. بر اساس جنس مواد تشکیل دهنده؛ مثلا سنگ های اگزالات کلسیمی، سنگ های فسفات کلسیمی، سنگ های سیستئینی (سیستینی)، سنگ های اسید اوریکی، سنگ های استروویت یا عفونی و ...

شایع ترین جنس سنگ ها از نوع اگزالات کلسیم است. سنگ ها اغلب در اوائل جوانی به وجود آمده و حداکثر شیوع سنی آن ها تا بیست و هشت سالگی و از نظر جنسیت هم در مردان شایع تر از خانم ها است.

علائم دفع سنگ کلیه چیست؟

بارز ترین علامت دفع سنگ کلیه، درد پهلو و پشت است. افراد مبتلا معمولا در هنگام دفع سنگ کلیه احساس تیر کشیدن به سمت پایین کلیه را دارند. گاها در آقایان این حس در بیضه حس می شود. شدت درد دفع سنگ کلیه به حدی است که آن را با درد زایمان مقایسه می کنند.

از دیگر علائمی که افراد مبتلا گزارش می کنند می توان به حالت تهوع، استفراغ، وجود خون در ادرار (در ادرار تغییر رنگ مشاهده می کنید)، فوریت در دفع ادرار و ... اشاره کرد.

درد دفع سنگ کلیه معمولا دوره ای یا به اصطلاح کولیک کلیوی (Colic) است. وقتی می گوییم حس درد کلیوی دوره ای است یعنی ب درد شدیدی ایجاد می شود، برای چند دقیقه ادامه می یابد سپس آرام گرفته و حدودا بیست دقیقه تا یک ساعت بعد دوباره این روند تکرار می شود.

راه های پیشگیری از ابتلا به سنگ کلیه

در بالا، راجع به عوامل و دلایل ایجاد سنگ توضیحاتی دادیم. بسیاری از آن ها قابل پیشگیری هستند. از جمله عواملی که می توانید با کنترل کردن آن ها از رسوب کردن مواد معدنی و تشکیل سنگ جلوگیری کنید می توان به موارد زیر اشاره کرد:  

  • عدم نوشیدن کافی مایعات
  • کم تحرکی و اضافه وزن
  • مصرف بیش از حد گوشت؛ بخصوص گوشت قرمز که باعث ایجاد محیط اسیدی شده و احتمال رسوب مواد را افزایش می دهد.
  • مصرف زیاد نمک؛ مصرف زیاد نمک باعث افزایش دفع سدیم می شود. سدیم هنگام دفع از بدن با کلسیم همراه می شود. به همین دلیل غلظت کلسیم در ادرار بالا می رود و احتمال تشکیل سنگ افزایش می یابد.
  • همچنین همانطور که پیش تر گفتیم، بیماری های زمینه ای، مثل پر کاری غده پاراتیروئید، غلظت بالای اگزالات در ادرار، علائم ژنتیکی، هیپراگزالوری  در بیماری های التهابی روده مثل کرون و کولیت اولسروز یا کولیت زخمی (در این بیماری ها هم افزایش دفع اگزالات در ادرار را داریم)، در تشکیل سنگ کلیه نقش دارند.

راه های درمان سنگ کلیه چیست؟

1.درمان های علامتی

دسته ای از درمان ها که علامتی است یعنی صرفاً به کاهش یا رفع علائم ناراحت‌کننده بیماری می‌پردازند بی‌آنکه علت وجودی آن را برطرف کنند. مثل مسکن هایی از نوع مخدر یا مسکن های دیگری از جمله دیکلوفناک، کترولاک (Ketorolac). استفاده از این داروها کاملا به نظر پزشک بستگی دارد و فقط افرادی باید از آن ها استفاده کنند که بیماری خاصی ندارند. معمولا پزشکان تا حد امکان از این داروها مصرف نمی کنند. استعمال دارو هایی مثل کترولاک، دیکلوفناک و ... در افرادی که به آسم مبتلا هستند می تواند عوارض غیر قابل برگشتی به دنبال داشته باشد. زمانی که از علائم غیر قابل برگشت صحبت می کنیم منظورمان حمله شدید آسم و حتی مرگ است. پس لازم است در این شیوه درمانی حواسمان به دارو هایی که مصرف می کنیم باشد. پس اگر بیماری خاصی دارید حتما از پزشک متخصص مشاوره بگیرید. همچنین ممکن است در حین درمان از دارو های آرام بخش و ضد تهوع نیز استفاده شود.

2.درمان برای خروج سنگ از مجاری ادراری

در نوع دیگر درمان تلاش پزشک در راستای خارج کردن سنگ از بدن است. اگر سنگ کلیه ریز باشد (شن های کلیه) ممکن است نیازی به جراحی نباشد و بعد از گذشت درد شدید بیمار، صرفا با افزایش مصرف مایعات یا داروهایی مثل تامسولوسین که موجب گشاد شدن انتهای حالب (میزنای) می شود درمان صورت پذیرد. بر اساس نظر پزشک، بعضی از دارو های گیاهی  هم ممکن است مفید باشند.

3.درمان های مداخله ای و جراحی

در نهایت پزشک به نوع دیگر درمان یعنی درمان های مداخله ای و جراحی رجوع می کند از جمله این درمان ها می توان به لیزر، سنگ شکن، خروج از طریق مجرای ادرار و درمان های دیگر اشاره کرد.

مشاوره آنلاین راجع به سنگ کلیه

برای دریافت مشاوره آنلاین یا تلفنی از دکتر مسعود نموی راجع به سنگ کلیه از طریق کلیک بر روی گزینه دریافت مشاوره اقدام کنید. در حین مشاوره آنلاین شما می توانید مدارک پزشکی خود مثل عکس و جواب آزمایش های خود را برای پزشک ارسال کنید.

برای مشاوره بهتر می توانید از لیست سوال های زیر استفاده کنید: 

  • آیا سنگ کلیه گرفتم؟
  • باردار هستم و سنگ کلیه دارم، چکار کنم؟
  • آیا دفع سنگ کلیه دارم به آلت جنسی و مجاری ادرار آسیبی میزند؟
  • برای درمان سنگ کلیه از چه روشی استفاده کنم؟
  • همسرم / فرزندم به سنگ کلیه مبتلا شده، من چه وظایفی دارم؟
  • علائم سنگ کلیه را در خود میبینم، چجوری متوجه بشم مشکلی هست یا نه؟
  • دارو خاص مصرف میکنم و بیماری دارم، آیا میتوانم از درمان علامتی استفاده کنم؟
  • و دیگر سوال و دغدغه هایی که راجع به سنگ کلیه دارید.

دکتر مسعود نموی .، متخصص داخلی هستم اگر در این زمینه سوالی دارید میتوانم .به شما مشاوره دهم

سوال خود را بنویسید ...
دکتر مسعود نموی .