گفتگوهای من

تاثیر درمان جایگزینی هورمون و هورمون درمانی بر سرطان تخمدان

شواهد نشان می دهند درمان جایگزینی هورمون ها (به Hormone Replacement Therapy یا به اختصار HRT) می تواند خطر سرطان تخمدان، پستان و اندومتر (رحم) را مقداری افزایش دهند. این روش درمانی مزایا و معایبی را برای خانم ها به همراه دارد. برای برخی از افراد، فواید درمان های جایگزینی هورمون ها بر عوارض آن برتری دارد. بنابراین اگر قصد دارید از جایگزینی هورمون ها استفاده کنید حتما از چند متخصص در این زمینه مشاوره بگیرید.

درمان جایگزینی هورمونها چیست؟

هورمون ها نقش مهمی در بدن ما دارند، از جمله وظایف آن ها می توان به کنترل رشد، باروری اشاره کرد. پس از یائسگی، تخمدان ها دیگر هورمون جنسی زنانه (استروژن) تولید نمی کنند به همین خاطر، اکثر بانوان ممکن است علائمی مانند گر گرفتگی و تغییر خُلق را تجربه کنند. در برخی از بانوان این علائم بسیار شدید و آزار دهنده است. یکی از راه های بهبود این مشکل، درمان جایگزینی هورمون ها است.

درمان جایگزینی هورمون ها با افزایش میزان هورمون جنسی زنانه در بدن، به درمان علائم یائسگی کمک می کند. این نوع درمان انواع مختلفی دارد. تحقیقات نشان می دهند، این روش امکان دارد خطر ابتلا به برخی از سرطان ها را بیشتر کند.

درمان جایگزینی هورمونها چند نوع دارد؟

دو نوع اصلی این درمان به صورت زیر است:

  • در اولین نوع در عمل جایگزینی تنها هورمون استروژن درگیر است
  • در مدل دیگر جایگزینی، ترکیبی از هورمونها در درمان وجود دارد (استروژن و پروژستوژن (یکی دیگر از هورمونهای جنسی زنانه))

لازم به ذکر است چه درمان به صورت ترکیب هورمون ها و چه به صورت استروژن تنها باشد، در هر دو صورت خطر مبتلا شدن به سرطان (مثل سرطان تخمدان) را بیشتر می کند؛ اما زمانی که مصرف این داروها قطع می شود، خطر سرطان به مرور زمان به حالت اول باز می گردد.

یکی از دارو هایی که پزشک برای دوران پس از یائسگی تجویز می کند قرص تیبولون (tibolone) است. هنوز مشخص نیست آیا ارتباطی بین سرطان تخمدان و تیبولون  وجود دارد یا نه.

آیا درمان جایگزینی هورمونها (HRT) را انجام بدهم؟

با مطالبی که گفته شد و نکاتی که ممکن است راجع به معایب  از پزشکان شنیده باشید، این سوال شاید ذهن شما را هم مشغول کرده باشد که، آیا جایگزینی هورمون ها روش مناسبی برای درمان است؟ و به طور کلی آیا درمان HRT ارزش ریسک کردن را دارد یا نه؟

در پاسخ به این پرسش و دغدغه شما باید بگوییم که، بسیاری از خطراتی که جایگزینی هورمون دارد، به عوامل زیادی از جمله نوع درمان هورمونی، زمان شروع مصرف و طول مدت مصرف، سن و وضعیت سلامتی بستگی دارد.

ایجاد توازن بین خطرات و فواید درمان بستگی به شرایط فرد دارد بنابراین برای این که بدانید درمان جایگزینی هورمون برای شما مناسب است یا نه، حتما از یک پزشک متخصص زنان مشاوره بگیرید.

نقش هورمون درمانی (Hormone Therapy) در پیشگیری یا درمان سرطان تخمدان چیست؟

بسیاری از خانم ها به اشتباه، هورمون درمانی را با جایگزینی هورمون یکی فرض می کنند. هورمون درمانی به معنی مصرف دارو های مهار کننده هورمون برای مقابله با سرطان است. همانطور که در مطلب قبلی گفته شد سرطان تخمدان انواع مختلفی دارد؛ هورمون درمانی برای همه ی مدل های سرطان تخمدان به کار نمی رود. برای مثال این شیوه به ندرت برای درمان سرطان تخمدان اپی تلیال استفاده می شود. این روش بیشتر در درمان تومور های تخمدان استرومال به کار گرفته می شود. در ادامه به معرفی انواع مختلف روش های هورومون درمانی می پردازیم.

هورمون درمانی چند نوع دارد؟

آگونیست های هورمون آزاد کننده هورمون لوتئینه کننده (Luteinizing-hormone-releasing hormone) (LHRH)

یکی از روش های هورمون درمانی، آگونیست های هورمون آزاد کننده هورمون لوتئینه کننده (Luteinizing-hormone-releasing hormone) است که به اختصار به آن ها آگونیست های LHRH  می گویند. در این روش تولید استروژن توسط تخمدان ها غیر فعال می شود. این داروها برای کاهش میزان استروژن در خانم هایی استفاده می شوند که در دوران پیش از یائسگی قرار دارند. نمونه هایی از این دارو ها عبارتند از زولادکس (Zoladex) و لوپرون (Lupron). این داروها در بازه یک تا سه ماه، یک بار تزریق می شوند. عوارض جانبی آن ها ممکن است خود را به صورت گر گرفتگی و خشکی واژن نشان دهد. اگر این داروها به مدت طولانی (سال ها) مصرف شوند استخوان ها را تضعیف کرده و خطر پوکی استخوان به دنبال دارند.

تاموکسیفن

تاموکسیفن (Tamoxifen) دارویی است که اغلب در درمان سرطان سینه استفاده می شود. از این دارو همچنین برای درمان تومور های استرومال تخمدان استفاده می شود. به ندرت از این دارو برای سرطان تخمدان اپی تلیال پیشرفته بهره گرفته می شود. تاموکسیفن به عنوان یک ضد استروژن در بسیاری از بافت های بدن عمل می کند اما در برخی بافت های دیگر به عنوان استروژن ضعیف عمل می کند. هدف از درمان با تاموکسیفن، جلوگیری از جریان یافتن استروژن در بدن بیمار است چرا که استروژن سلول های سرطانی را به رشد تحریک می کند. فعالیت ضد استروژنی این دارو می تواند عوارضی مثل گر گرفتگی و خشکی واژن ایجاد کند. از آنجایی که تاموکسیفن در برخی نواحی بدن همانند استروژن ضعیف کار می کند، باعث تحلیل رفتن استخوان نمی شود اما خطر لخته شدن خون در پا ها را بالا می برد.

داروهای مهار کننده آرومتاز (Aromatase)

داروهای مهار کننده یا بازدارنده آرومتاز (Aromatase inhibitor) دارو هایی هستند که آنزیمی به نام آروماتاز را مهار می کنند. آروماتاز آنزیمی است که پس از یائسگی، در بدن زنان هورمون های دیگر را به استروژن تبدیل می کند. مکانیزم عملکردی این دارو ها مثل دو درمان پیش نبوده یعنی این دارو ها مانع تولید استروژن در تخمدان ها نمی شوند و تنها در کاهش میزان استروژن در بدن پس از یائسگی، موثر هستند. این دارو ها در اصل برای درمان سرطان پستان مورد استفاده قرار می گیرند اما می توان آنها را برای درمان برخی تومور های استرومال تخمدان که پس از درمان دوباره برگشته اند و همچنین کارسینوم سروز درجه پایین (low grade serous carcinoma)، به کار گرفت. داروهایی مثل لتروزول (letrozole)، آناستروزول (anastrozole)  و اگزمستان (exemestane) از جمله دارو های مهارکننده آروماتاز هستند. معمولا این دارو ها به صورت یک قرص در روز مصرف می شوند.

از عوارض جانبی متداول دارو های مهار کننده آرومتاز می توان به گر گرفتگی، درد عضله و مفصل و نازک شدن استخوان ها اشاره کرد. لازم است بدانید نازک شدن استخوان ها می تواند در نهایت به پوکی استخوان و تسهیل شکستگی استخوان منجر شود.

مشاوره آنلاین راجع به سرطان تخمدان

برای دریافت مشاوره آنلاین یا تلفنی از دکتر مریم حیدرزاده راجع به سرطان تخمدان از طریق کلیک بر روی گزینه دریافت مشاوره اقدام کنید. در حین مشاوره آنلاین شما می توانید مدارک پزشکی خود مثل عکس و جواب آزمایش های خود را برای پزشک ارسال کنید.

برای مشاوره بهتر می توانید از لیست سوال های زیر استفاده کنید: 

  • آیا سرطان تخمدان گرفتم؟
  • آیا برای هورمون درمانی کاندیدای مناسبی هستم؟
  • تحت درمان جایگزینی هورمون هستم برای پیشگیری از خطر ابتلا به سرطان چکار کنم؟
  • همسرم به سرطان تخمدان مبتلا شده، من چه وظایفی دارم؟
  • علائم سرطان تخمدان را در خود میبینم، چجوری متوجه بشم مشکلی هست یا نه؟
  • سنم بالا رفته و بچه دار نشدم، برای پیشگیری از ابتلا به سرطان تخمدان چکار کنم؟
  • حامله هستم، وعلائم سرطان تخمدان را در خودم میبینم آیا مشکلی برای فرزندم پیش نمیاد؟
  • آیا سرطان تخمدان تاثیری بر شیر دادن به فرزندم میگذارد؟
  • سرطان تخمدان دارم و تحت هورمون درمانی هستم آیا کماکان میتوانم رابطه جنسی داشته باشم؟
  • و دیگر سوال و دغدغه هایی که راجع به سرطان تخمدان دارید.

دکتر مریم حیدرزاده، متخصص جراحی زنان و زایمان و نازایی هستم اگر در این زمینه سوالی دارید میتوانم .به شما مشاوره دهم

سوال خود را بنویسید ...
دکتر مریم حیدرزاده