گفتگوهای من

راه های پیشگیری از ابتلا به سرطان تخمدان

در اکثر بانوان، یک یا چند نشانه از سرطان تخمدان وجود دارد. بیشتر این نشانه ها در عین حال که جدی نبوده ولی به میزان کمی احتمال بروز سرطان تخمدان را افزایش می دهند.

چندین روش برای کاهش خطر ابتلا به شایع ترین نوع سرطان تخمدان (سرطان تخمدان اپی تلیال) وجود دارد. ولی متاسفانه اطلاعات کافی برای کاهش خطر تومور های دیگر مثل استرومال و سلول های جنسی ( germ cell ) تخمدان، در دسترس نداریم. بنابراین اطلاعات این مقاله برای تمامی مدل های سرطان تخمدان به کار گرفته نمی شود.

باید بدانید برخی از راهکار های کاهش خطر سرطان تخمدان، تنها کمی احتمال ابتلا به این بیماری را پایین می آورند در حالی که برخی دیگر تاثیر گذاری بیشتری دارند. برخی از این راهکار ها را به راحتی می توان به کار برد و برخی دیگر مستلزم انجام عمل جراحی می باشد. اگر نگران سرطان تخمدان هستید حتما باید با یک متخصص صحبت کنید، چرا که وضعیت هر فردی نسبت به دیگری متفاوت است و بسته به وضعیت سرطان و سیستم بدنی اش باید نظر داد.

اجتناب از برخی عوامل زمینه ساز سرطان تخمدان

برخی از عوامل زمینه ساز سرطان تخمدان، مانند افزایش سن و سابقه درگیری با سرطان در بستگان را نمی توان کنترل کرد و تغییر داد؛ اما می توان با پرهیز از عوامل زمینه ساز دیگر، مثل کنترل وزن یا عدم استفاده از درمان جایگزینی هورمونی (Hormone Therapy) پس از یائسگی، خطر این بیماری را تا حدی کاهش داد.

قرص های ضد بارداری

مصرف قرص های ضد بارداری، خطر ابتلا به سرطان تخمدان را در زنانی که در خطر متوسط قرار دارند و حامل جهش ژن BRCA هستند را کاهش می دهد، به خصوص خانم هایی که به مدت چند سال از این دارو ها استفاده کرده اند. همچنین زنانی که 5 سال یا بیشتر، قرص ضد بارداری مصرف کرده باشند، حدود 50% خطر ابتلا به سرطان تخمدان در آن ها کمتر از زنانی است که اصلا قرص ضد بارداری نخورده اند. با این حال این دارو ها برخی عوارض جدی مانند افزایش خطر سرطان پستان را نیز به دنبال دارد. زنانی که به هر دلیلی قرص ضد بارداری می خورند باید ابتدا عوارض و منافع آن را با پزشک بررسی کنند.

تاثیر عمل جراحی ژنیکولوژی (جراحی زنان) بر پیشگیری از سرطان تخمدان

عمل های جراحی هیسترکتومی (برداشتن رحم) و جراحی لوله های رحمی، احتمال ابتلا به برخی از مدل های سرطان تخمدان را کاهش می دهند. نکته حائذ اهمیت این است که این عمل های جراحی، تنها زمانی انجام می شوند که دلایل کافی و موثق پزشکی وجود داشته باشد و به صورت کلی برای دلایل مهم تر، پزشک این عمل ها را تجویز می کند نه صرفا به خاطر کاهش خطر سرطان تخمدان.

اگر به دلیل پزشکی، قصد برداشتن رحم را دارید و در خانواده خود سابقه سرطان پستان یا سرطان تخمدان را دارید می توانید به صورت همزمان جراحی برداشتن هر دو تخمدان و لوله های فالوپ را نیز انجام دهید.

برخی پزشکان توصیه می کنند که حتی اگر در معرض خطر سرطان تخمدان نیستید پیش از یائسگی یا حتی نزدیک آن، همزمان با جراحی برداشتن رحم، تخمدان ها نیز برداشته شود. اگر بالای 40 سال سن دارید و می خواهید رحم خود را بردارید، باید عوارض و فواید برداشتن تخمدان ها را با هم در نظر بگیرید. پس لازم است با یک پزشک متخصص مشورت کنید.

یک روش دیگر برای زنانی که خطر سرطان تخمدان در آن ها متوسط است و نمی خواهند در حین عمل رحم برداری، تخمدان هایشان را بردارند (چون نمی خواهند عملکرد تخمدان را از دست بدهند و زودتر از موعد یائسه شوند) این است که تنها لوله های فالوپ را بردارند. این افراد می توانند بعدا تخمدان های خود را بردارند. این راهکار به اندازه برداشتن همزمان هر دو تخمدان و لوله های فالوپ، مورد بررسی قرار نگرفته است اما اطلاعات کافی وجود دارد که نشان می دهد این گزینه نیز به کاهش خطر سرطان تخمدان در زنانی که احتمال این بیماری در آن ها متوسط است، کمک می کند.

در خانوادم سرطان تخمدان ارثی یا جهش ژنتیکی وجود دارد برای پیشگیری چکار کنم؟

اگر سابقه خانوادگی دارید که نشان می دهد ممکن است سندرم مرتبط با افزایش خطر سرطان تخمدان داشته باشید می توانید مشاوره ژنتیک و آزمایش ژنتیک انجام بدهید. در مشاوره ژنتیک، متخصص ژنتیک، سابقه خانوادگی و سابقه شخصی بیماری هایتان را بررسی می کند تا پیش بینی کند آیا احتمال یکی از جهش های ژنتیکی (BRCA1، BRCA2 یا ...) مرتبط با سرطان تخمدان در شما وجود دارد یا نه.

همچنین مشاوره با متخصص ژنتیک، فواید و معایب احتمالی آزمایش ژنتیک را نیز با شما مطرح می کند. آزمایش ژنتیک می تواند مشخص کند آیا شما یا یکی از اعضای خانواده تان حامل جهش ژنی خاصی که احتمال سرطان تخمدان را بالا می برد، هستید یا نه. با این حال نتایج آن همیشه قابل اتکا نیست و نتیجه قطعی به شما نمی دهد.

انجام دادن تست های ژنتیک برای آن دسته از خانم هایی که سابقه خانوادگی سرطان تخمدان در آن ها پررنگ است اهمیت زیادی دارد. اهمیت این موضوع به این دلیل است که بتوانیم تصمیمات بهتری برای خود و فرزندانمان اتخاذ کنیم.

آیا بستن لوله های رحمی باعث کاهش خطر ابتلا به سرطان تخمدان میشود؟

پاسخ به این سوال مثبت است. بستن لوله های رحمی یکی دیگر از راه های پیشگیری از ابتلا به سرطان تخمدان در خانم هایی است که دچار جهش در BRCA1 وBRCA2  شده اند. معمولا این عمل جراحی به تنهایی انجام نمی شود و به دلایلی به جز پیشگیری از سرطان تخمدان، صورت می گیرد.

جراحی پیشگیرانه در سرطان تخمدان چیست؟

گاهی اوقات فرد می خواهد تخمدان ها و لوله های فالوپ خود را بردارد تا احتمال سرطان تخمدان را پیش از این که حتی شکی به آن ایجاد شده باشد، کاهش دهد. اگر تخمدان ها برداشته شوند تا صرفا از سرطان تخمدان جلوگیری شود، به این عمل جراحی پیشگیرانه گفته می شود. به طور کلی جراحی برداشتن تخمدان ها و لوله های فالوپ برای زنانی که به پایان فرزند آوری رسیده اند و در خطر بالای سرطان تخمدان قرار دارند ممکن است توصیه شود. این عمل جراحی تا حد چشمگیری احتمال بروز سرطان تخمدان را پایین می آورد اما احتمال بروز آن را کامل از بین نمی برد. علت این است که برخی از زنانی که در خطر بالای این بیماری قرار دارند، پیش از جراحی، ممکن است سرطان در آن ها شروع شده باشد. ممکن است سرطان به قدری کوچک باشد که در حین عمل جراحی برداشتن تخمدان ها و لوله های فالوپ، شناسایی نشود و تنها در صورت بررسی آن ها در زیر میکروسکوپ مشخص می شود که فرد به آن دچار شده است. همچنین زنانی که جهش های ژنتیکی نامبرده را دارند احتمال این که بیماری کارسینوم صفاق (peritoneal) داشته باشند نیز وجود دارد. اگر چه احتمال آن کم است اما این سرطان پس از برداشتن تخمدان ها و لوله های فالوپ نیز ممکن است ایجاد شود.

خطر سرطان لوله های فالوپ در زنانی که جهش های ژنتیکی BRCA1  و BRCA2  را دارند، بیشتر است. گاهی اوقات سرطان زود هنگام لوله های فالوپ ممکن است در جراحی برداشتن لوله های فالوپ که به عنوان جراحی پیشگیرانه در نظر گرفته شده بود، به شکل غیره منتظره ای شناسایی شود. در واقع برخی سرطان هایی که تصور می شد سرطان های اولیه تخمدان یا صفاق باشند، در واقع ممکن است در لوله های فالوپ شروع شده باشند. به همین علت است که کارشناسان توصیه می کنند زنانی که احتمال سرطان تخمدان در آن ها زیاد است و تخمدان هایشان را می خواهند بردارند، باید برداشتن کامل لوله های فالوپ را نیز مد نظر قرار دهند.

تحقیقات نشان می دهند در خانم هایی که پیش از یائسگی، جهش ژنتیکی BRCA1  و BRCA2  را تجربه کردند و تخمدان هایشان را برداشته اند، خطر سرطان پستان نیز کاهش می یابد (خطر سرطان تخمدان 85% تا 95% و خطر سرطان پستان تا 50% کمتر می شود).

برخی زنانی که احتمال سرطان تخمدان به علت جهش ژن BRCA در آنها بالاست، احساس می کنند جراحی برداشتن تخمدان ها و لوله های فالوپ برای آن ها مناسب نیست. اغلب پزشکان توصیه می کنند این افراد آزمایش های غربالگری منظم داشته باشند تا در صورت شروع سرطان، به موقع متوجه آن شوند.

از دکتر مریم حیدرزاده چه سوالاتی باید در رابطه با سرطان تخمدان بپرسم؟

برای دریافت مشاوره آنلاین یا تلفنی از دکتر مریم حیدرزاده راجع به سرطان تخمدان از طریق گزینه دریافت مشاوره اقدام کنید. در حین مشاوره آنلاین شما می توانید مدارک پزشکی خود مثل عکس و جواب آزمایش های خود را برای پزشک ارسال کنید.

برای مشاوره بهتر می توانید از لیست سوال های زیر استفاده کنید: 

  • همسرم به سرطان تخمدان مبتلا شده، من چه وظایفی دارم؟
  • علائم سرطان تخمدان را در خود میبینم، چجوری متوجه بشم مشکلی هست یا نه؟
  • سنم بالا رفته و بچه دار نشدم، برای پیشگیری از ابتلا به سرطان تخمدان چکار کنم؟
  • حامله هستم، وعلائم سرطان تخمدان را در خودم میبینم آیا مشکلی برای فرزندم پیش نمیاد؟
  • آیا سرطان تخمدان تاثیری بر شیر دادن به فرزندم میگذارد؟
  • سرطان تخمدان دارم آیا کماکان میتوانم رابطه جنسی داشته باشم؟
  • و دیگر سوال و دغدغه هایی که راجع به سرطان تخمدان دارید.

دکتر مریم حیدرزاده، متخصص جراحی زنان و زایمان و نازایی هستم اگر در این زمینه سوالی دارید میتوانم .به شما مشاوره دهم

سوال خود را بنویسید ...
دکتر مریم حیدرزاده