کبد چرب در کودکان، والدین چه کارهایی باید انجام دهند؟

با سلام دکتر مسعود نموی پزشک متخصص بیماری های داخلی و از پزشکان مشاور دکترساینا هستم. در این مقاله توضیحاتی راجع به کبد چرب در کودکان خواهم داد.

همانطور که در مقاله کبد چرب چیست؟ توضیح داده ام بیماری کبد چرب سه نوع مختلف دارد. یکی از آن ها کبد چرب غیر الکلی (Nonalcoholic fatty liver disease) است که کودکان غالبا به این دسته مبتلا می شوند. در حالت طبیعی ممکن است مقدار کمی چربی در سلولهای کبد وجود داشته باشد؛ اگر مقدار چربی جمع شده در کبد زیاد باشد، فرد به بیماری کبد چرب دچار می شود.

وقتی می گوییم غیر الکلی منظورمان آن است که این بیماری در اثر مصرف زیاد الکل اتفاق نیفتاده است. بیماری کبد چرب غیر الکلی در چند دهه اخیر شیوع زیادی بین افراد بزرگسال و کودکان داشته است و در حال حاضر شایع ترین نوع بیماری کبدی مزمن در کودکان محسوب می شود.

معمولا کبد چرب به کندی و طی چند دهه اتفاق می افتد. تنها تعداد معدودی از کودکان، در سنین پایین مشکلات جدی ناشی از کبد چرب را تجربه می کنند. بر اساس داده های به دست آمده از تحقیقات، تشخیص و درمان زود هنگام کبد چرب در سنین پایین و جوانی نقش بسیار مهمی در پیشگیری از مشکلات جدی کبد مثل سیروز و سرطان کبد دارد.

چه عواملی باعث به وجود آمدن کبد چرب می شود؟

برای پاسخ به این سوال لازم است ابتدا توضیحاتی راجع به انسولین بدهم. انسولین هورمونی است که توسط پانکراس (لوزالمعده) ترشح می شود و بر عضله ها و سلولهای چربی تاثیر می گذارد. انسولین نقش مهمی در تنظیم قند خون و ایجاد تعادل در انرژی بدن ایفا می کند. در برخی افراد سلول های چربی و عضله دیگر به انسولین واکنش نشان نمی دهند و لوزالمعده برای جبران این کم کاری، انسولین بیشتری ترشح می کند. در این حالت کبد که تحت تاثیر انسولین فراوان قرار می گیرد، شروع به جمع کردن میزان بیشتری چربی در سلول های خود می کند و سوخت و ساز چربی را کاهش می دهد. افرادی که مستعد مقاومت به انسولین هستند و معمولا به کبد چرب مبتلا هستند و بیشتر چربی در ناحیه شکمشان جمع می شود بنابراین مقدار چربی داخل و اطراف کبد نیز بیشتر می شود. در بعضی از کودکان و بزرگسالانی که کبد چرب دارند، (به دلایلی که هنوز مشخص نیست) کبد تحریک شده و چربی باعث التهاب در کبد و در نتیجه تشکیل بافت جوشگاه (اسکار) در آن می شود.

چگونه متوجه شویم فرزندمان کبد چرب دارد؟

معمولا کودکان و نوجوانان دچار درد شکم ممتد می شوند در این حالت پس از مشاوره با پزشک، ایشان آزمایش های معمول برای بررسی عملکرد کبد و سونوگرافی برای فرزندتان تجویز می کند تا ناهنجاری های کبد شناسایی شود.

گاهی پیش می آید که بزرگ شدن کبد یا طحال در معاینه های معمولی مشخص شود. همچنین ممکن است در آزمایش خون (که به دلایل دیگری جز بررسی کبد چرب انجام می شود) پزشک به غیر طبیعی بودن عملکرد کبد پی ببرد. اگر کودک شما به علت اضافه وزن یا ابتلا به دیابت نوع دو تحت نظر قرار دارد، آزمایش های عملکرد کبد و سونوگرافی منظم ممکن است به عنوان بخشی از غربالگری کبد برای او در نظر گرفته شود.

چرا کودک مشکوک به کبد چرب باید بیشتر بررسی شود؟

پزشک برای این که تشخیص دهد که کبد کودک تا چه حد تحت تاثیر چربی قرار گرفته است، باید بررسی های بیشتری از آن چه گفته شد انجام دهد. ممکن است بدن کودک دچار التهاب باشد و علاوه بر چربی، بافت جوشگاه در کبد او نیز تشکیل شده باشد. برای اطمینان یافتن از عدم وجود بیماری های دیگر کبدی و اشتباه گرفتن مشکل کبد، باید بررسی های لازم انجام شود چرا که هر بیماری کبدی درمان خاص خود را دارد. همچنین برای مشخص کردن مشکلات احتمالی دیگری که همراه با کبد چرب بروز می کند مثل فشار خون بالا یا علائم اولیه دیابت، باید آزمایش های کامل صورت بگیرد.

برای تشخیص کبد چرب در کودکان چه آزمایش هایی باید بدهیم؟

در مورد کودکان باید نکات مهمی مثل سابقه رشد و رشد کنونی، سبک زندگی کنونی و سلامت در آینده در نظر گرفته شود. باید پزشک به دنبال عواملی باشد که احتمالا در بروز کبد چرب در کودک، نقش داشته است. شاخص توده بدنی (BMI) نیز باید اندازه گیری شود. برای این کار وزن و قد کودک اندازه گیری می شود و با مقدار مورد انتظار و استاندارد نسبت به سن، مقایسه می شود. آزمایش های دیگر عبارتند از:

  • آزمایش خون
  • آزمایش ادرار
  • تست تحمل گلوکز خوراکی (در این آزمایش مقاومت به انسولین و دیابت نوع 2 به دقت بررسی می شود)
  • سونوگرافی
  • نمونه برداری کبد (در این روش نمونه کوچکی از بافت های کبد برداشته می شود تا در زیر میکروسکوپ بررسی شود)

بیماری  استئاتوهپاتیت غیر الکلی چیست؟

یکی از عارضه های کبد چرب در کودکان بیماری استئاتوهپاتیت غیر الکلی (Non-alcoholic steatohepatitis ) است. استئاتوهپاتیت غیر الکلی به التهاب کبد همراه با تجمع چربی گفته می شود. اغلب این وضعیت همراه با درجه ای از تشکیل بافت جوشگاه در کبد است که به آن فیبروز کبد می گویند. برآورد می شود که یک سوم کودکانی که در کبد خود چربی دارند به استئاتوهپاتیت غیر الکلی مبتلا می شوند.

راه های درمان کبد چرب در کودکان چیست؟

چربی، التهاب و بافت جوشگاه در بیماری کبد چرب غیر الکلی در بعضی موارد به طور کلی برگشت پذیر است و کودک کاملا بهبود می یابد. زمانی می گوییم کبد چرب درمان شده است که میزان چربی تجمع یافته در سلولهای کبد کاهش پیدا کند. کاهش میزان چربی در کبد با کاهش التهاب کبد همراه است.

تمام کودکان _چه آن هایی که اضافه وزن دارند چه آن هایی که وزنشان معمولی است_ باید از نظر تغذیه تحت نظر باشند و پدر و مادر با مشورت با پزشک متخصص سعی کنند عادات غذایی سالم و مناسب در آن ها ایجاد کنند تا دچار اضافه وزن نشوند. تحرک و تناسب اندام در کودکان باید جدی گرفته شود. برگشت تجمع چربی در کبد ممکن است ماه ها یا حتی سال ها طول بکشد اما این کار برای درمان کبد چرب و جلوگیری از عوارض آن، حیاتی است.

برای کودکانی که مقاومت به انسولین در آنها زیاد است، تغییر سبک زندگی اولین کاری است که باید انجام شود. اگر کودک در سن رشد قرار دارد و اضافه وزن دارد باید تلاش کنیم وزنشان را حفظ کنیم تابه مرور زمان با قد کشیدن به وزن طبیعی برسند. این شیوه بستگی به مرحله رشد او دارد. گاهی خطر بروز عوارض جدی وجود دارد درمان های جدی تری در نظر گرفته میشود.

از دکتر مسعود نموی چه سوالاتی باید در رابطه با کبد چرب در کودکان بپرسم؟

برای دریافت مشاوره آنلاین یا تلفنی از دکتر مسعود نموی راجع به بیماری کبد چرب در کودکان از طریق گزینه دریافت مشاوره اقدام کنید. همچنین می توانید مستندات پزشکی و آزمایش های خود را برای تشخیص مرحله و وخامت کبد چرب برای دکتر مسعود نموی ارسال کنید.

برای مشاوره بهتر میتوانید از لیست سوال های زیر استفاده کنید: 

  • فرزندم مبتلا به دیابت است، برای جلوگیری از چرب شدن کبدش چکار کنم؟
  • چه داروهایی باید برای درمان کبد چرب در کودکان استفاده کنم؟
  • برنامه غذایی سالم برای پیشگیری و درمان کبد چرب در کودکان چه خصوصیاتی باید داشته باشه؟
  • آیا طب سنتی و داروهای گیاهی در درمان و پیشگیری از ابتلا به کبد چرب در کودکان کارساز هست؟
  • چه ورزش هایی برای پیشگیری یا درمان کبد چرب فرزندم موثر است؟
  • و دغدغه های دیگری که این مقاله برای شما ایجاد کرده.

دکتر مسعود نموی، متخصص داخلی هستم اگر در این زمینه سوالی دارید میتوانم .به شما مشاوره دهم

سوال خود را بنویسید ...
دکتر مسعود نموی